ผู้ทำบัญชีต้องทำอะไรบ้าง? เช็ก 5 ข้อตามเกณฑ์ใหม่ปี 2569

• Facebook
• Twitter
• Line

เผยแพร่ครั้งแรก: 1 มกราคม 2026
อัปเดตล่าสุด: 17 มิถุนายน 2026

อยากเป็น ผู้ทำบัญชี ไม่ใช่แค่เรียนจบบัญชีแล้วเริ่มรับงานได้ทันทีนะคะ แต่ต้องมีคุณสมบัติครบ เป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี แจ้งเป็นผู้ทำบัญชีกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และปฏิบัติตามเงื่อนไขของผู้ทำบัญชีอย่างต่อเนื่อง

ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 เป็นต้นไป มีการใช้ประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568 ซึ่งเพิ่มคุณสมบัติเรื่องการผ่านการทดสอบสำหรับผู้แจ้งเป็นผู้ทำบัญชีรายใหม่ และปรับเงื่อนไขบางเรื่องให้ชัดเจนขึ้น

บทความนี้ CPD Academy จึงสรุปให้ครบว่า ผู้ทำบัญชีตามเกณฑ์ใหม่ปี 2569 ต้องเตรียมตัวและดูแลเรื่องอะไรบ้าง

ผู้ทำบัญชีคือใคร

ผู้ทำบัญชี คือ บุคคลที่ได้รับมอบหมายจากผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีหรือธุรกิจ ให้รับผิดชอบการจัดทำบัญชีและงบการเงิน รวมถึงเป็นผู้ที่มีชื่อในแบบนำส่งงบการเงินของธุรกิจ

คำว่า “ผู้ทำบัญชี” ในบริบทนี้จึงมีความหมายเฉพาะตามกฎหมาย ไม่ได้หมายถึงพนักงานทุกคนที่ทำงานอยู่ในฝ่ายบัญชีค่ะ

ผู้ทำบัญชีกับผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีต่างกันอย่างไร

คำเรียก	ความหมายโดยสรุป
ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี	ธุรกิจหรือบุคคลที่กฎหมายกำหนดให้ต้องจัดให้มีการทำบัญชี เช่น บริษัท ห้างหุ้นส่วนจำกัด
ผู้ทำบัญชี	บุคคลที่ธุรกิจมอบหมายให้รับผิดชอบการจัดทำบัญชีและงบการเงิน พูดง่ายๆ ก็คือ นักบัญชี
ผู้สอบบัญชี	ผู้ตรวจสอบและแสดงความเห็นต่องบการเงินตามขอบเขตวิชาชีพ

ตัวอย่างเช่น บริษัท ABC จำกัด เป็น “ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี” แต่งตั้งให้นาย B รับผิดชอบเป็น “ผู้ทำบัญชี” และนาง C เป็น “ผู้สอบบัญชี” ตรวจสอบข้อมูลงบการเงินอีกทอดหนึ่ง

เกณฑ์ใหม่ผู้ทำบัญชีปี 2569 เปลี่ยนอะไรบ้าง

ประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568 มีผลตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569 โดยมีประเด็นโดยสรุป ดังนี้

ประเด็น	ก่อนปี 2569	ตั้งแต่ปี 2569
ผู้ทำบัญชีรายใหม่	แจ้งเป็นผู้ทำบัญชีตามระบบเดิม	ต้องผ่านการทดสอบในระบบ e-Accountant
สมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี	ต้องเป็นสมาชิกก่อนขึ้นทะเบียน	ต้องเป็นสมาชิกก่อนเข้าทดสอบ และรักษาสถานะต่อเนื่อง
เก็บชั่วโมง CPD	เก็บชั่วโมง CPD 12 ชั่วโมง เป็นบัญชีอย่างน้อย 6 ชั่วโมง	เก็บชั่วโมง CPD 12 ชั่วโมง เป็นบัญชีอย่างน้อย 6 ชั่วโมง และต้องมีเนื้อหาด้านจรรยาบรรณอย่างน้อย 1 ชั่วโมง
แจ้งเก็บชั่วโมง CPD	ยื่นภายใน 30 มกราคมของปีถัดไป	ยื่นภายใน 31 ธันวาคมของปีปฏิทิน
การยืนยันการทำบัญชี	ต้องยืนยันภายใน 30 มกราคม ของทุกปี	ต้องยืนยันหลังสิ้นรอบปีบัญชี และก่อนนำส่งงบการเงิน

Tip จาก CPD Academy: ผู้ทำบัญชีเดิมที่เคยแจ้งกับกรมแล้ว และยังมีสถานะต่อเนื่องโดยไม่ขาดคุณสมบัติ เช่น ไม่ขาดต่ออายุสมาชิก ไม่ต้องกังวลนะคะ เราจำไม่ต้องเข้ารับการทดสอบใหม่

เช็ก 5 ข้อ ผู้ทำบัญชีต้องทำให้ครบ

พอจะเข้าใจกฎหมายที่เปลี่ยนแปลงแล้ว ถัดมา เรามาเช็ก 5 ข้อว่าผู้ทำบัญชี (ที่เคยขึ้นทะเบียนแล้ว) ต้องทำอะไรบ้าง เพื่อมีคุณสมบัติครบถ้วน

ก่อนลงรายละเอียดแต่ละข้อ ลองมาดูสรุปหน้าที่หลักของผู้ทำบัญชีไว้ในภาพนี้ค่ะ

1. เช็กคุณสมบัติและรักษาสถานะสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี

ก่อนแจ้งเป็นผู้ทำบัญชี ต้องตรวจสอบว่าตนเองมีคุณสมบัติครบตามประกาศ โดยเฉพาะคุณวุฒิทางบัญชี สถานะสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี และลักษณะต้องห้ามตามกฎหมาย

คุณวุฒิกำหนดขอบเขตงานที่รับได้

หลักทั่วไปแบ่งคุณวุฒิออกเป็น 2 กลุ่มสำคัญ

ปริญญาตรีทางการบัญชีหรือเทียบเท่า

สามารถเป็นผู้ทำบัญชีให้ธุรกิจได้ทุกประเภทและทุกขนาด ภายใต้คุณสมบัติและเงื่อนไขอื่นที่กฎหมายกำหนด

อนุปริญญา ปวส. ทางการบัญชี หรือเทียบเท่า

สามารถรับผิดชอบบัญชีให้ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัทจำกัดที่มีขนาดอยู่ภายในเกณฑ์ ได้แก่

• ทุนจดทะเบียนไม่เกิน 5 ล้านบาท
• สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท
• รายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท

ผู้ที่จบวุฒิต่ำกว่าปริญญาตรีจึงควรตรวจสอบทั้งประเภทและขนาดกิจการก่อนรับงาน ไม่ควรดูแค่ชื่อว่าเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนค่ะ

ต้องต่ออายุสมาชิกให้ทัน

การต่ออายุสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีสำหรับปีถัดไปต้องดำเนินการให้เสร็จ ภายในวันที่ 31 ธันวาคมของทุกปี เพื่อรักษาสถานะผู้ทำบัญชีให้ต่อเนื่อง

หากขาดต่ออายุสมาชิก อาจทำให้ขาดคุณสมบัติ และเมื่อต้องกลับมาแจ้งเป็นผู้ทำบัญชีใหม่ภายใต้เกณฑ์ปี 2569 อาจต้องเข้ารับการทดสอบใหม่ด้วยค่ะ

Tip จาก CPD Academy: ตั้งเตือนต่ออายุสมาชิกไว้ตั้งแต่ต้นเดือนธันวาคม อย่ารอวันสุดท้าย เพราะถ้าการชำระเงินหรือข้อมูลสมาชิกมีปัญหา จะเหลือเวลาแก้ไขน้อยมากค่ะ

อ่านต่อ: คุณสมบัติผู้ทำบัญชี ปี 2569 มีอะไรบ้าง? เช็กก่อนรับงานบัญชี

2.  แจ้งรับหรือยกเลิกงานภายในกำหนด

เมื่อเริ่มรับผิดชอบบัญชีของธุรกิจ ผู้ทำบัญชีต้องแจ้งการรับทำบัญชีในระบบงานผู้ทำบัญชี หากยกเลิกรับทำบัญชีให้ลูกค้ารายใด ก็ต้องแจ้งยกเลิกในระบบเช่นเดียวกัน

กำหนดเวลาที่ต้องจำ

• เริ่มรับทำบัญชี: แจ้งภายใน 30 วันนับแต่วันที่รับทำบัญชี
• ยกเลิกทำบัญชี: แจ้งภายใน 30 วันนับแต่วันที่ยกเลิกทำบัญชี

วันที่แจ้งควรตรงกับข้อเท็จจริงและเอกสารที่เกี่ยวข้อง เช่น หนังสือว่าจ้าง หนังสือยกเลิก หรือวันที่ได้รับมอบหมายจากกิจการ

เอกสารที่ควรจัดเก็บ

• หนังสือว่าจ้างหรือข้อตกลงรับทำบัญชี
• วันที่เริ่มและวันที่สิ้นสุดการรับผิดชอบ
• หนังสือรับรองนิติบุคคล
• ข้อมูลรอบระยะเวลาบัญชี
• หลักฐานการแจ้งรับหรือยกเลิกในระบบ
• รายชื่อผู้ติดต่อและผู้ส่งมอบเอกสาร

Tip จาก CPD Academy เมื่อเซ็นรับงานหรือยกเลิกงาน ให้ตั้งกำหนดแจ้ง e-Accountant ทันที อย่ารอรวมทำปลายเดือน เพราะ 30 วันผ่านเร็วกว่าที่คิดค่ะ

3. เก็บและแจ้งชั่วโมง CPD

หลังมีสถานะเป็นผู้ทำบัญชีแล้ว ต้องพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพบัญชี หรือ CPD ไม่น้อยกว่า 12 ชั่วโมงต่อปีปฏิทิน

โดยต้องประกอบด้วย

• เนื้อหาด้านบัญชีไม่น้อยกว่า 6 ชั่วโมง
• เนื้อหาด้านจรรยาบรรณไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง
• ชั่วโมงที่เหลือเป็นเนื้อหาที่เกี่ยวข้องตามหลักเกณฑ์

ต้องแจ้ง CPD ภายในวันไหน

ผู้ทำบัญชีต้องแจ้งรายละเอียดหลังทำกิจกรรมเสร็จสิ้น และต้องแจ้ง ไม่เกินวันที่ 31 ธันวาคมของปีปฏิทินนั้น

สามารถแจ้งได้ผ่าน

1. ระบบงานผู้ทำบัญชี e-Accountant
2. ระบบ CPD Online ของสภาวิชาชีพบัญชี

หลังแจ้งชั่วโมงแล้ว ควรกลับเข้าระบบเพื่อตรวจสอบว่ารายการได้รับการบันทึกและมีสถานะถูกต้อง หากรายการยังอยู่ระหว่างตรวจสอบหรือมีข้อมูลไม่ครบ ควรดำเนินการแก้ไขก่อนสิ้นกำหนดค่ะ

ผู้ทำบัญชีปีแรกต้องเก็บ CPD หรือไม่

หากกรมรับแจ้งเป็นผู้ทำบัญชีระหว่างวันที่ 1 ตุลาคมถึง 31 ธันวาคม ซึ่งเหลือระยะเวลาน้อยกว่า 3 เดือนก่อนสิ้นปีปฏิทิน ไม่จำเป็นต้องเก็บ CPD ในปีแรก และให้เริ่มเก็บในปีถัดไป

CPD ไม่ครบทำให้ขาดคุณสมบัติหรือไม่

CPD เป็นเงื่อนไขที่ผู้ทำบัญชีต้องปฏิบัติ ไม่ใช่คุณสมบัติของผู้ทำบัญชี

ดังนั้น การเก็บ CPD ไม่ครบไม่ได้ทำให้ขาดคุณสมบัติโดยอัตโนมัติ แต่ถือว่าไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไข อาจมีโทษปรับเป็นพินัย และต้องเก็บชั่วโมงชดเชยตามหลักเกณฑ์

Tip จาก CPD Academy แนะนำให้เก็บชั่วโมงหลักให้ครบตั้งแต่ครึ่งปีแรก แล้วใช้ครึ่งปีหลังเช็กว่าชั่วโมงบัญชีและจรรยาบรรณครบหรือยัง จะปลอดภัยกว่ารอเรียนทั้งหมดในเดือนธันวาคมค่ะ

อ่านต่อ: วิธีแจ้งชั่วโมง CPD ผู้ทำบัญชี ปี 2569 พร้อมตรวจสอบสถานะ

4. ยืนยันการทำบัญชี

หลังวันสิ้นรอบปีบัญชี ผู้ทำบัญชีต้องเข้าไปยืนยันการทำบัญชีให้ธุรกิจในระบบงานผู้ทำบัญชี

ต้องยืนยันเมื่อไร

ผู้ทำบัญชีสามารถยืนยันการทำบัญชีได้ หลังวันสิ้นรอบปีบัญชีของธุรกิจ และต้องยืนยันให้เรียบร้อย ก่อนที่ธุรกิจจะนำส่งงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า

ตัวอย่างเช่น บริษัทมีรอบปีบัญชีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม ผู้ทำบัญชีสามารถยืนยันได้หลังวันสิ้นรอบบัญชี และต้องดำเนินการก่อนที่บริษัทจะยื่นงบการเงินค่ะ

5. ควบคุมจำนวนงบรับทำบัญชีได้ไม่เกิน 100 งบการเงิน

ผู้ทำบัญชีหนึ่งคนสามารถรับทำบัญชีได้ไม่เกิน 100 งบการเงินต่อปีปฏิทิน

หลักเกณฑ์ใหม่กำหนดจำนวนงานตาม “งบการเงิน” จึงควรควบคุมจำนวนงบสะสมตลอดปีปฏิทินให้ไม่เกินเกณฑ์ค่ะ

Tip จาก CPD Academy ทำตารางควบคุมลูกค้าโดยมีคอลัมน์วันสิ้นรอบบัญชี สถานะยืนยัน วันที่ยื่นงบ และจำนวนงบสะสม จะช่วยลดทั้งความเสี่ยงลืมยืนยันและรับงานเกินเกณฑ์ค่ะ

อ่านต่อ: วิธียืนยันการทำบัญชีและรายชื่อธุรกิจผ่าน e-Accountant

ข้อผิดพลาดที่ผู้ทำบัญชีควรระวัง

• ลืมต่ออายุสมาชิกก่อนสิ้นปี อาจทำให้ขาดคุณสมบัติผู้ทำบัญชี
• แจ้งรับหรือยกเลิกงานเกิน 30 วัน ควรนับกำหนดจากวันที่รับทำบัญชีหรือยกเลิกจริง ไม่ใช่วันที่เข้าไปบันทึกข้อมูลย้อนหลังในระบบ
• เก็บ CPD ครบ 12 ชั่วโมง แต่ประเภทไม่ครบ เพราะต้องมีด้านบัญชีอย่างน้อย 6 ชั่วโมง และจรรยาบรรณอย่างน้อย 1 ชั่วโมง
• ยืนยันการทำบัญชีหลังธุรกิจยื่นงบแล้ว ผู้ทำบัญชีต้องยืนยันก่อนที่ธุรกิจจะนำส่งงบการเงิน

Roadmap การเป็นผู้ทำบัญชีตั้งแต่เริ่มต้น ปี 2569

ถ้ายังไม่เคยขึ้นทะเบียนผู้ทำบัญชีเลย จะต้องเริ่มต้นใหม่แต่แรก แนะนำทำตามขั้นตอนใน Roadmap นี้ได้เลยค่ะ

เริ่มจากเช็กคุณสมบัติ → สมัครสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี → เข้าทดสอบในระบบ e-Accountant → แจ้งเป็นผู้ทำบัญชี → รับงานและดูแล CPD/การยืนยันทุกปี

ถ้าต้องการดูขั้นตอนแบบละเอียด แนะนำอ่านต่อที่บทความ “วิธีแจ้งเป็นผู้ทำบัญชีครั้งแรกผ่าน e-Accountant”

สรุป: ผู้ทำบัญชีปี 2569 ต้องดูแลทั้งก่อนรับงานและหลังรับงาน

ผู้ทำบัญชีตามเกณฑ์ใหม่ปี 2569 ไม่ได้มีหน้าที่แค่จัดทำบัญชีให้ถูกต้องเท่านั้น แต่ต้องดูแลคุณสมบัติของตัวเองให้ครบ ตั้งแต่การเป็นสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชี การทดสอบสำหรับผู้แจ้งรายใหม่ การแจ้งรับหรือยกเลิกงานในระบบ e-Accountant การเก็บ CPD ให้ครบตามเกณฑ์ และการยืนยันการทำบัญชีก่อนธุรกิจนำส่งงบการเงิน

สิ่งที่ทำให้ผู้ทำบัญชีพลาดบ่อยมักเกิดจากการหลงลืม เช่น ลืมต่ออายุสมาชิก แจ้งรับงานเกิน 30 วัน หรือเก็บ CPD ครบชั่วโมงแต่ประเภทชั่วโมงไม่ครบ

ดังนั้น ถ้าอยากเป็นผู้ทำบัญชีที่ทำงานได้มั่นใจและลดความเสี่ยงในระยะยาว ควรวางระบบติดตามงานตั้งแต่ต้นปี ทั้งรายชื่อลูกค้า วันที่รับงาน วันสิ้นรอบบัญชี สถานะการยืนยันการทำบัญชี และชั่วโมง CPD ที่เก็บไปแล้ว เท่านี้งานปลายปีก็จะเบาลงเยอะค่ะ

FAQ เกี่ยวกับผู้ทำบัญชี

แหล่งอ้างอิง

1. กรมพัฒนาธุรกิจการค้า: ประกาศกำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568
2. กรมพัฒนาธุรกิจการค้า: Q&A ประกาศฯ ผู้ทำบัญชี
3. กรมพัฒนาธุรกิจการค้า: หลักเกณฑ์การทดสอบทางระบบงานผู้ทำบัญชี
4. สภาวิชาชีพบัญชี: ระบบสมาชิกและระบบ CPD Online

วางแผนเก็บชั่วโมง CPD ให้ครบก่อนถึงปลายปี

สำหรับผู้ทำบัญชี สิ่งที่ไม่ควรรอจนถึงเดือนธันวาคมคือ “ชั่วโมง CPD” ค่ะ เพราะนอกจากต้องเก็บให้ครบ 12 ชั่วโมงต่อปีแล้ว ยังต้องดูประเภทชั่วโมงให้ครบตามเกณฑ์ โดยเฉพาะชั่วโมงด้านบัญชีและจรรยาบรรณ

CPD Academy มีหลักสูตรอบรมออนไลน์สำหรับนักบัญชีและผู้ทำบัญชี ที่ช่วยให้วางแผนเก็บชั่วโมงได้ง่ายขึ้น เลือกเรียนได้ตามเวลาที่สะดวก พร้อมหัวข้อด้านบัญชี ภาษี และจรรยาบรรณที่เหมาะกับการพัฒนาความรู้ต่อเนื่อง

เริ่มวางแผนตั้งแต่วันนี้ ดีกว่าไปเร่งเก็บชั่วโมงตอนปลายปีค่ะ

ดูคอร์สอบรมเก็บชั่วโมง CPD กับ CPD Academy

• Facebook
• Twitter
• Line