6 จุดเสี่ยงที่ต้องตรวจให้ชัดก่อนสรุปงบการเงิน

• Facebook
• Twitter
• Line

เผยแพร่ครั้งแรก: 22 ตุลาคม 2026
อัปเดตล่าสุด: 6 พฤศจิกายน 2026

งบทดลองลงตัวแล้ว แต่พอผู้สอบบัญชีเข้ามาตรวจ กลับพบว่ามีรายได้บันทึกผิดงวด หรือค่าใช้จ่ายค้างจ่ายที่ยังไม่ได้ตั้งบัญชี ทำให้ต้องกลับมาแก้งบอีกครั้ง

ปัญหาเหล่านี้อาจเกิดขึ้นได้เมื่อมีเวลาตรวจงานจำกัด และนักบัญชีให้น้ำหนักกับการตรวจทุกบัญชีเท่ากัน จนมองข้ามรายการที่มีความเสี่ยงสูง

บทความนี้ CPD Academy รวบรวม 6 จุดเสี่ยงในการปิดงบการเงิน พร้อมแนวทางตรวจสอบและวิธีจัดการเมื่อพบความผิดปกติ เพื่อช่วยให้นักบัญชีเลือกตรวจได้ตรงจุด จัดลำดับงานได้เหมาะสม และลดโอกาสต้องกลับมาแก้งบภายหลังค่ะ

จุดเสี่ยงในการปิดงบคืออะไร ทำไมต้องเลือกตรวจให้ตรงจุด?

จุดเสี่ยงในการปิดงบการเงิน คือ รายการบัญชีที่อาจมีข้อผิดพลาดและกระทบความถูกต้องของงบการเงิน เช่น บันทึกรายได้ผิดงวด ตั้งค่าเผื่อไม่เหมาะสม หรือมีค่าใช้จ่ายตกหล่น

งบการเงินเป็นรายงานที่แสดงฐานะการเงินและผลการดำเนินงานของกิจการ แต่ข้อมูลบางรายการอาจบันทึกไม่ครบ ผิดงวด หรือประเมินมูลค่าไม่เหมาะสม จึงต้องตรวจสอบให้รอบคอบก่อนสรุปงบ

ภาพรวมของงานปิดงบตั้งแต่เตรียมข้อมูล จัดทำงบ ไปจนถึงรายการตรวจสอบ (Checklist) ก่อนสรุป อยู่ใน ปิดงบการเงินอย่างถูกต้องและทันเวลา ต้องทำอะไรบ้าง? พร้อม Checklist ก่อนสรุปงบ

หลักการเลือกบัญชีที่ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ พิจารณาได้จาก 3 เรื่อง

• มูลค่ารายการ — มีจำนวนเงินสูงหรืออาจกระทบงบอย่างมีสาระสำคัญ
• ความซับซ้อน — ต้องใช้การประมาณการหรือดุลยพินิจ เช่น ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ
• โอกาสผิดพลาด — เคยพบข้อผิดพลาด มีรายการผิดปกติ หรือเอกสารยังไม่ครบ

Tip จาก CPD Academy: ลองเทียบงบทดลองกับปีก่อน แล้วเลือกบัญชีที่ยอดเปลี่ยนมากหรือผิดปกติมาตรวจเพิ่มเติม จะช่วยให้เห็นว่าควรตรวจจุดไหนก่อนและใช้เวลาทำงานได้คุ้มขึ้น

อยากรู้ว่าเรื่องไหนทำให้ปิดงบช้าหรือผิดบ่อย คลิปนี้สรุปข้อควรระวังไว้แบบสั้น ๆ

6 จุดเสี่ยงที่นักบัญชีควรตรวจให้ชัดก่อนสรุปงบการเงิน

ก่อนสรุปงบการเงิน นักบัญชีควรให้ความสำคัญกับ 6 จุดเสี่ยง ได้แก่ รายได้ ลูกหนี้ สินค้าคงเหลือ สินทรัพย์ถาวร หนี้สินและค่าใช้จ่าย รวมถึงภาษีและการเปิดเผยข้อมูล

ข้อผิดพลาดเพียงรายการเดียวก็อาจกระทบความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของงบการเงินทั้งชุด

1. รายได้และการตัดรอบรายการ

การตัดรอบรายได้ คือ การตรวจสอบว่ากิจการรับรู้รายได้ถูกงวดหรือไม่ โดยเฉพาะรายการขายก่อนและหลังวันสิ้นงวด หากบันทึกรายได้เร็วหรือช้าเกินไป อาจส่งผลให้กำไรที่แสดงในงบการเงินไม่สะท้อนผลการดำเนินงานที่แท้จริงของกิจการ

สิ่งที่ควรตรวจ

• รายการขายก่อนและหลังวันสิ้นงวด
• ใบส่งสินค้า หลักฐานการให้บริการ และเงื่อนไขในสัญญา
• รายได้รับล่วงหน้าที่ยังไม่ได้ส่งมอบสินค้าหรือให้บริการ
• ใบลดหนี้และรายการคืนสินค้าที่เกี่ยวข้องกับงวดก่อน

เจอรายการขายที่วันส่งมอบกับวันที่บันทึกอยู่คนละงวด ให้เปิดเงื่อนไขการขายดูก่อน แล้วจึงปรับปรุงให้รายได้อยู่ในงวดที่ถูกต้อง

สามารถศึกษาหลักการรับรู้รายได้และตัวอย่างเพิ่มเติมได้จากบทความ การบันทึกบัญชีรายได้

2. ลูกหนี้และค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

ลูกหนี้ที่ค้างนานหรือลูกค้าที่มีปัญหาการเงิน คือจุดที่มูลค่าในงบมักสูงเกินจริง ถ้าประเมินค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญต่ำไป ลูกหนี้ในงบฐานะการเงินก็จะสูงกว่าที่ควรเป็น

สิ่งที่ควรตรวจ

• รายงานอายุลูกหนี้ โดยเฉพาะยอดค้างชำระนาน
• ประวัติการติดตามหนี้และการรับชำระเงินหลังวันสิ้นงวด
• ลูกหนี้ที่มีข้อพิพาทหรือปัญหาทางการเงิน
• ความเหมาะสมของค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญที่บันทึกไว้

ลูกหนี้รายไหนดูแล้วเก็บเงินยาก ให้ประเมินความสามารถในการชำระหนี้แล้วปรับค่าเผื่อให้เหมาะสม และอย่าลืมว่าค่าเผื่อนี้เป็นรายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี (1) ที่ต้องบวกกลับตอนคำนวณกำไรสุทธิทางภาษี

ทั้งนี้ กิจการที่ใช้ มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for NPAEs) และสำหรับกิจการที่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for PAEs) มีหลักเกณฑ์การประเมินค่าเผื่อแตกต่างกัน สามารถศึกษาข้อกำหนดสำหรับกิจการ NPAEs เพิ่มเติมได้จาก มาตรฐาน TFRS for NPAEs ฉบับล่าสุดของสภาวิชาชีพบัญชี

3. สินค้าคงเหลือและมูลค่าที่อาจลดลง

สินค้าคงเหลือผิดได้ทั้งจำนวนและมูลค่า เช่น ยอดในบัญชีไม่ตรงกับของจริง คำนวณต้นทุนผิด หรือมีสินค้าเก่า ชำรุด และล้าสมัยที่ยังไม่ได้ปรับลดมูลค่า ซึ่งกระทบทั้งยอดสินค้าและต้นทุนขาย

สิ่งที่ควรตรวจ

• ยอดสินค้าจริงเทียบกับบัญชี
• รายการรับเข้าและจ่ายออกช่วงสิ้นงวด
• ต้นทุนสินค้าและวิธีคำนวณ
• สินค้าเก่า ชำรุด หรือเคลื่อนไหวช้า

สินค้าที่ราคาขายตกหรือขายไม่ออก ให้เทียบราคาทุนกับมูลค่าสุทธิที่จะได้รับ (NRV) ถ้า NRV ต่ำกว่า ต้องปรับลดมูลค่าสินค้าลงให้เหลือเท่ากับ NRV

4. สินทรัพย์ถาวรและการบันทึกต้นทุน

เรื่องที่มักพลาดในหมวดนี้มี 4 เรื่อง คือ บันทึกรายจ่ายผิดประเภท คิดค่าเสื่อมราคาผิด ลืมตัดสินทรัพย์ที่ขายไปแล้ว และไม่ได้ประเมินการด้อยค่าเมื่อมีข้อบ่งชี้

สิ่งที่ควรตรวจ

• การบันทึกรายจ่ายเป็นสินทรัพย์หรือค่าใช้จ่าย
• วันที่สินทรัพย์พร้อมใช้งานและการคำนวณค่าเสื่อมราคา
• สินทรัพย์ที่ขาย เลิกใช้ หรือจำหน่ายออก
• ข้อบ่งชี้การด้อยค่าของสินทรัพย์

ทางแก้ต่างกันไปตามปัญหาที่เจอ จัดประเภทผิดก็ย้ายให้ถูกบัญชี ค่าเสื่อมผิดก็คำนวณใหม่ ขายไปแล้วก็ตัดออกจากทะเบียน และถ้ามีข้อบ่งชี้การด้อยค่า ให้ประเมินมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน

5. หนี้สินและค่าใช้จ่ายที่อาจตกหล่น

หนี้สินเป็นหมวดที่มักผิดแบบตกหล่นมากกว่าบันทึกเกิน เช่น ค่าใช้จ่ายเกิดขึ้นแล้วแต่ยังไม่ได้รับใบแจ้งหนี้ ผลคือหนี้สินและค่าใช้จ่ายต่ำไป ขณะที่กำไรสูงเกินจริง

สิ่งที่ควรตรวจ

• ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นแล้วแต่ยังไม่ได้รับใบแจ้งหนี้
• รายการจ่ายเงินหลังวันสิ้นงวดที่เกี่ยวข้องกับงวดที่กำลังปิด
• สินค้าหรือบริการที่ได้รับแล้วแต่ยังไม่ได้ตั้งหนี้
• ประมาณการหนี้สินและภาระผูกพันที่เกี่ยวข้อง

ถ้าค่าใช้จ่ายเป็นของงวดที่กำลังปิด ให้ตั้งค่าใช้จ่ายค้างจ่ายหรือบันทึกรายการปรับปรุงปิดบัญชี ตามหลักเกณฑ์การรับรู้รายการ ไม่ต้องรอให้ใบแจ้งหนี้มาถึงก่อน

Tip จาก CPD Academy: ลองตรวจใบแจ้งหนี้ที่ได้รับในเดือนแรกของรอบบัญชีถัดไป โดยเฉพาะค่าบริการรายเดือนตามสัญญา เพราะอาจพบค่าใช้จ่ายของงวดที่กำลังปิดซึ่งยังไม่ได้บันทึก

6. ภาษีและการเปิดเผยข้อมูลที่สำคัญ

ด้านภาษีและการเปิดเผยข้อมูล ปัญหาที่เจอบ่อยคือคำนวณภาษีผิด ยอดภาษีในบัญชีไม่ตรงกับแบบที่ยื่น หรือหมายเหตุประกอบงบขาดข้อมูลสำคัญ

สิ่งที่ควรตรวจ

• การคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลและรายการปรับปรุงทางภาษี
• ยอดภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีหัก ณ ที่จ่ายเทียบกับบัญชีและแบบที่ยื่น
• ภาระผูกพัน คดีความ หรือเหตุการณ์สำคัญที่อาจต้องเปิดเผย
• รายการกับบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน และหมายเหตุประกอบงบการเงิน

ผลต่างด้านภาษีที่หาสาเหตุเจอแล้ว ต้องตัดสินใจต่อว่าจะแก้ที่บัญชีหรือยื่นแบบเพิ่มเติม ส่วนเรื่องที่ยังไม่อยู่ในหมายเหตุประกอบงบ ให้พิจารณาตามมาตรฐานที่กิจการใช้ว่าต้องเปิดเผยเพิ่มหรือไม่

สามารถตรวจสอบหลักเกณฑ์ภาษีจาก แบบ ภ.ง.ด.50 และคำแนะนำฉบับล่าสุด ของกรมสรรพากร และรูปแบบการนำเสนองบการเงินจาก คำชี้แจงรายการย่อในงบการเงินฉบับล่าสุด ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า โดยพิจารณาข้อกำหนดที่ใช้กับรอบบัญชีของกิจการด้วย

จัดลำดับจุดเสี่ยงเพื่อใช้เวลาตรวจให้คุ้มอย่างไร?

การจัดลำดับจุดเสี่ยงในการปิดงบการเงิน ควรพิจารณาจากสัญญาณผิดปกติของแต่ละบัญชี โดยใช้ตารางต่อไปนี้ช่วยระบุเอกสารที่ต้องตรวจสอบและสิ่งที่ต้องทำต่อ

จุดเสี่ยง	สัญญาณที่ควรระวัง	เอกสารที่ใช้ตรวจ	สิ่งที่ต้องทำต่อ
รายได้	ยอดขายช่วงสิ้นงวดเพิ่มขึ้นหรือลดลงผิดปกติ	ใบแจ้งหนี้ ใบส่งสินค้า	ตรวจสอบว่ารับรู้รายได้ถูกงวดหรือไม่
ลูกหนี้	มีลูกหนี้ค้างชำระนานหรือเก็บเงินไม่ได้ตามกำหนด	รายงานอายุลูกหนี้ หลักฐานการรับชำระเงิน	ประเมินโอกาสเรียกเก็บหนี้และความเหมาะสมของค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ
สินค้าคงเหลือ	ยอดสินค้าจริงไม่ตรงกับบัญชี หรือมีสินค้าเก่าและขายไม่ออก	รายงานตรวจนับสินค้า รายละเอียดต้นทุน	ตรวจสอบจำนวน ต้นทุน และมูลค่าสินค้าที่อาจลดลง
สินทรัพย์ถาวร	มีสินทรัพย์หยุดใช้งาน หรือค่าเสื่อมราคาผิดปกติ	ทะเบียนสินทรัพย์ รายละเอียดค่าเสื่อมราคา	ตรวจสอบการบันทึกต้นทุน ค่าเสื่อมราคา และการด้อยค่า
หนี้สินและค่าใช้จ่าย	มีค่าใช้จ่ายเกิดขึ้นแล้ว แต่ยังไม่ได้บันทึกบัญชี	ใบแจ้งหนี้ รายการจ่ายเงินหลังสิ้นงวด	ตรวจสอบค่าใช้จ่ายของงวดที่กำลังปิดและพิจารณาตั้งหนี้
ภาษีและการเปิดเผยข้อมูล	ยอดภาษีในบัญชีไม่ตรงกับแบบภาษี หรือมีข้อมูลสำคัญตกหล่น	แบบภาษี กระดาษทำการ หมายเหตุประกอบงบการเงิน	ตรวจสอบผลต่างภาษีและความครบถ้วนของข้อมูลที่ต้องเปิดเผย

เมื่อทราบรายการที่ต้องตรวจสอบแล้ว ควรแบ่งงานเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ รายการที่ต้องตรวจเร่งด่วน รายการที่ต้องตรวจสอบเพิ่มเติม และรายการที่ตรวจตามแผนปกติ เพื่อให้ติดตามและจัดการประเด็นสำคัญได้ครบถ้วนก่อนสรุปงบ

หากพบยอดผิดปกติ สามารถศึกษาแนวทาง กระทบยอดก่อนปิดงบ เพื่อช่วยค้นหาสาเหตุจากรายละเอียดบัญชีและหลักฐานประกอบได้

ทบทวนครั้งสุดท้ายก่อนสรุปงบ ควรตรวจอะไรบ้าง?

การทบทวนขั้นสุดท้าย (Final Review) เป็นการตรวจสอบความครบถ้วนของงานบัญชีก่อนสรุปงบการเงิน เพื่อให้มั่นใจว่ารายการที่มีความเสี่ยงได้รับการตรวจสอบ ข้อผิดพลาดได้รับการแก้ไขอย่างเหมาะสม และมีหลักฐานประกอบเพียงพอ

ตารางนี้สรุป 4 เรื่องที่นักบัญชีควรตรวจสอบก่อนส่งงาน

เรื่องที่ต้องทบทวน	สิ่งที่ต้องตรวจสอบ	สิ่งที่ต้องทำ
บัญชีที่มีความเสี่ยงสูง	บัญชีที่พบความเสี่ยงได้รับการตรวจสอบครบหรือยัง	ตรวจรายการที่ยังไม่เสร็จและสรุปผลให้ชัดเจน
หลักฐานประกอบยอด	ยอดบัญชีสำคัญมีรายละเอียดและเอกสารรองรับหรือไม่	ติดตามเอกสารและตรวจสอบยอดกับหลักฐาน
ข้อผิดพลาดที่พบ	มีรายการบันทึกผิดงวด ผิดประเภท หรือมูลค่าไม่เหมาะสมหรือไม่	ตรวจสอบผลกระทบและพิจารณาปรับปรุงบัญชีตามข้อเท็จจริง
รายการที่รอการตรวจสอบ	ยังมีรายการใดที่ต้องตรวจสอบหรือรอข้อมูลเพิ่มเติมหรือไม่	ติดตามข้อมูลและตรวจสอบรายการให้ได้ข้อสรุปก่อนสรุปงบ

หากพบว่ายังมีข้อมูลหรือเอกสารไม่ครบ สามารถใช้ ปิดงบการเงินต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง? Checklist ข้อมูลและรายละเอียดประกอบยอด ช่วยตรวจความพร้อมเพิ่มเติม และทบทวน ขั้นตอนการปิดงบการเงิน เพื่อให้แน่ใจว่างานส่วนที่เกี่ยวข้องทำครบก่อนสรุปงบ

สรุป ตรวจจุดเสี่ยงอย่างไรก่อนสรุปงบการเงิน?

6 จุดเสี่ยงในการปิดงบการเงิน ที่นักบัญชีควรระวัง ได้แก่ รายได้ ลูกหนี้ สินค้าคงเหลือ สินทรัพย์ถาวร หนี้สินและค่าใช้จ่าย รวมถึงภาษีและการเปิดเผยข้อมูล หากตรวจสอบไม่ครบ อาจทำให้ตัวเลขในงบการเงินคลาดเคลื่อนและต้องกลับมาแก้ไขภายหลัง

หลักสำคัญก่อนสรุปงบมี 4 ข้อ

• เลือกตรวจตามความเสี่ยง เริ่มจากบัญชีที่มีมูลค่าสูง ซับซ้อน หรือพบความผิดปกติ
• ตรวจสอบหลักฐานประกอบ ยอดบัญชีสำคัญต้องมีรายละเอียดและเอกสารรองรับ
• ตรวจสอบและแก้ไขข้อผิดพลาด หาสาเหตุ ประเมินผลกระทบ และพิจารณาปรับปรุงบัญชีตามข้อเท็จจริง
• ทบทวนรายการสำคัญอีกครั้ง ก่อนส่งงบให้ผู้สอบบัญชีหรือผู้บริหาร

ลองนำแนวทางนี้ไปใช้ในรอบปิดงบครั้งถัดไป เพื่อช่วยให้ตรวจงานได้ตรงจุดและลดโอกาสเกิดข้อผิดพลาด หากต้องการทบทวนพื้นฐานเพิ่มเติม สามารถอ่าน การปิดงบการเงินคืออะไร ได้ค่ะ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับจุดเสี่ยงในการปิดงบ

อยากตรวจจุดเสี่ยงและปิดงบการเงินได้อย่างมั่นใจมากขึ้น?

เมื่อทราบจุดเสี่ยงในการปิดงบการเงินแล้ว ขั้นต่อไปคือการตรวจสอบและจัดการรายการที่อาจผิดพลาดให้ครบถ้วน

วิธีปิดงบการเงินอย่างถูกต้องและทันเวลา จะช่วยให้เข้าใจวิธีตรวจสอบบัญชี กระทบยอด และบันทึกรายการปรับปรุง พร้อมตัวอย่างที่นำไปประยุกต์ใช้กับงานปิดงบจริงได้ค่ะ

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่ Line ID : @cpdacademy

• Facebook
• Twitter
• Line