เผยแพร่ครั้งแรก: 28 พฤศจิกายน 2021
อัปเดตล่าสุด: 30 กันยายน 2026
ตอนเริ่มทำธุรกิจ เจ้าของกิจการหลายคนอาจคิดว่าเรื่องบัญชียังไม่ซับซ้อน ทำเองก่อนได้ หรือให้คนในทีมช่วยรวบรวมเอกสารไปก่อน
แต่พอธุรกิจเริ่มมีทั้งรายรับ รายจ่าย ภาษี ลูกหนี้ เจ้าหนี้ และเอกสารมากขึ้น คำถามว่า ทำไมธุรกิจต้องมีนักบัญชี ก็เริ่มสำคัญขึ้นค่ะ เพราะงานบัญชีไม่ได้มีไว้แค่ตอนยื่นภาษีหรือปิดงบปลายปี
บทความนี้ CPD Academy จะพาไปดูว่า นักบัญชีช่วยธุรกิจตรงไหนบ้าง ธุรกิจขนาดเล็กต้องมีนักบัญชีไหม และเมื่อธุรกิจโตขึ้นควรเริ่มเพิ่มคนหรือทีมบัญชีตอนไหนค่ะ
ธุรกิจขนาดเล็กต้องมีนักบัญชีไหม
ถ้าเป็นธุรกิจขนาดเล็ก เจ้าของกิจการอาจยังช่วยจัดเอกสารหรือบันทึกข้อมูลบางส่วนเองได้ค่ะ แต่ต้องแยกให้ออกระหว่าง การช่วยทำงานบัญชี กับ หน้าที่ตามกฎหมายของผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีและผู้ทำบัญชี
กิจการบางประเภท เช่น บริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน อยู่ในกลุ่มผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีตาม พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 และต้องจัดให้มีผู้ทำบัญชีตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดค่ะ
เพราะฉะนั้น ธุรกิจเล็กต้องมีนักบัญชีหรือไม่ ไม่ได้ดูแค่ยอดขายหรือจำนวนพนักงานค่ะ แต่ต้องดูทั้ง รูปแบบกิจการ หน้าที่ตามกฎหมาย และความซับซ้อนของงานจริง
หากเป็นกิจการที่มีหน้าที่จัดทำบัญชี แนะนำให้ตรวจสอบ คุณสมบัติและหลักเกณฑ์ของผู้ทำบัญชีจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ฉบับล่าสุดก่อนใช้งานจริงค่ะ
1. นักบัญชีช่วยให้บัญชีและภาษีถูกต้องตั้งแต่ต้น
ปัญหาของงานบัญชีหลายอย่างไม่ได้เริ่มจากเรื่องใหญ่ค่ะ แต่มักเริ่มจากเรื่องเล็ก ๆ ที่ปล่อยสะสม เช่น
- เอกสารซื้อหาย
- รายได้บางช่องทางไม่ได้รวบรวม
- ค่าใช้จ่ายบันทึกผิดเดือน
- เอกสารภาษีไม่ครบ
- ยื่นแบบไม่ตรงกับรายการที่เกิดขึ้นจริง
ถ้ามีคนช่วยดูระบบตั้งแต่ต้น จะลดโอกาสต้องกลับมาแก้ย้อนหลังตอนใกล้ยื่นภาษีหรือปิดงบค่ะ
นักบัญชีจึงไม่ได้ช่วยแค่ “ทำแบบภาษี” แต่ยังช่วยดูว่าข้อมูลต้นทางครบหรือไม่ รายการควรบันทึกอย่างไร และมีเรื่องไหนที่ต้องตามต่อ
บริษัทไม่ได้มีหน้าที่แค่ทำบัญชีให้ถูกต้องค่ะ แต่ยังต้องยื่นภาษีตามหน้าที่และกำหนดเวลาที่เกี่ยวข้องด้วย จึงควรมีนักบัญชีคอยดูแลงานส่วนนี้ให้ครบ หากอยากเช็กว่า ตลอดปีบริษัทต้องยื่นภาษีอะไรบ้าง อ่าน สรุป Timeline บริษัทต้องยื่นภาษีอะไรบ้าง ต่อได้ค่ะ
Tip จาก CPD Academy: เริ่มจัดระบบเอกสารตั้งแต่ต้น จะช่วยลดงานแก้ย้อนหลังตอนยื่นภาษีและปิดงบค่ะ
2. นักบัญชีช่วยให้เจ้าของรู้สถานะการเงินจริงของธุรกิจ
ยอดขายดี ไม่ได้แปลว่าเงินสดดีเสมอไปค่ะ
บางธุรกิจขายได้เยอะ แต่ลูกค้ายังไม่จ่ายเงิน บางแห่งกำไรดี แต่มีเจ้าหนี้ก้อนใหญ่รอจ่าย หรือบางเดือนเงินในบัญชีเยอะเพราะยังไม่ได้ชำระค่าใช้จ่ายบางรายการ
ถ้ามีข้อมูลบัญชีที่ทำต่อเนื่อง เจ้าของธุรกิจจะเริ่มเห็นภาพว่า
- รายได้มาจากไหน
- ค่าใช้จ่ายหลักอยู่ตรงไหน
- เดือนนี้กำไรหรือขาดทุน
- ลูกหนี้ค้างมากขึ้นหรือไม่
- เจ้าหนี้มีภาระเท่าไร
- เงินสดพอสำหรับค่าใช้จ่ายที่จะถึงหรือเปล่า
จุดนี้สำคัญเพราะตัวเลขในบัญชีไม่ได้มีไว้แค่ส่งหน่วยงานค่ะ แต่ช่วยให้เจ้าของรู้ว่า ธุรกิจตอนนี้อยู่ในสถานะไหนจริง ๆ
3. นักบัญชีช่วยวางระบบเอกสารและข้อมูลให้ตรวจสอบได้
ธุรกิจที่โตขึ้นมักมีเอกสารเพิ่มตามไปด้วยค่ะ ทั้งใบเสนอราคา ใบแจ้งหนี้ ใบกำกับภาษี หลักฐานรับเงิน หลักฐานจ่ายเงิน และเอกสารจากหลายช่องทาง
ถ้าไม่มีระบบที่ชัด ปัญหาที่ตามมามักเป็นเรื่องเดิม ๆ เช่น
- หาเอกสารไม่เจอ
- ส่งเอกสารซ้ำ
- ไม่รู้ว่าเอกสารชุดไหนยังขาด
- คนในทีมเก็บไฟล์คนละที่
- ย้อนกลับไปตรวจรายการเดิมได้ยาก
นักบัญชีจึงช่วยได้ตั้งแต่กำหนดวิธีรับเอกสาร แยกหมวด ตั้งชื่อไฟล์ ไปจนถึงกำหนดว่าใครต้องส่งอะไรและเมื่อไร
ระบบไม่จำเป็นต้องซับซ้อนค่ะ ขอแค่ทุกคนใช้วิธีเดียวกัน ก็ช่วยลดเวลาไล่เอกสารได้มากแล้ว
ถ้าอยากเห็นภาพต่อว่า เมื่อต้องเริ่มดูแลงานบัญชีให้ลูกค้า ควรวางขั้นตอนตั้งแต่รับข้อมูล ทำบัญชี ไปจนถึงให้คำแนะนำอย่างไร สามารถอ่าน แนวทางเริ่มงานบัญชีและให้คำแนะนำลูกค้าอย่างมืออาชีพ ต่อได้ค่ะ
4. นักบัญชีช่วยเตือนความเสี่ยงก่อนกลายเป็นปัญหาใหญ่
อีกประโยชน์หนึ่งที่เจ้าของธุรกิจมักเห็นชัดขึ้นเมื่อทำบัญชีต่อเนื่อง คือ เริ่มเห็นความผิดปกติได้เร็วขึ้น
ตัวอย่างเช่น
- ลูกหนี้ค้างชำระนานขึ้น
- ค่าใช้จ่ายบางรายการเพิ่มผิดปกติ
- เอกสารขาดเป็นประจำ
- เงินสดเริ่มตึง
- มีรายการที่ควรกลับไปตรวจเรื่องภาษีหรือเอกสารเพิ่มเติม
นักบัญชีไม่จำเป็นต้องเป็นคนแก้ทุกปัญหาค่ะ แต่ถ้าเห็นสัญญาณแล้วช่วยบอกให้เจ้าของรู้เร็วขึ้น ก็มีเวลาแก้ก่อนเรื่องจะใหญ่
โดยเฉพาะธุรกิจเล็กที่เจ้าของต้องดูหลายเรื่องพร้อมกัน บางครั้งคนที่เห็นข้อมูลบัญชีทุกเดือนจะเป็นคนแรก ๆ ที่สังเกตเห็นว่ามีบางอย่างเริ่มผิดปกติ
5. นักบัญชีช่วยเตรียมข้อมูลให้เจ้าของใช้ตัดสินใจ
เวลาตัดสินใจเรื่องธุรกิจ เจ้าของกิจการไม่ควรใช้ความรู้สึกอย่างเดียวค่ะ
ตัวอย่างเช่น ก่อนตัดสินใจว่า
- จะเพิ่มพนักงานหรือไม่
- จะเปิดสาขาใหม่หรือยัง
- ควรขึ้นราคาสินค้าหรือไม่
- ควรลดค่าใช้จ่ายตรงไหน
- ลูกค้ากลุ่มไหนค้างชำระมาก
- ธุรกิจมีเงินพอสำหรับลงทุนหรือเปล่า
ข้อมูลบัญชีช่วยทำให้คำถามเหล่านี้มีตัวเลขรองรับมากขึ้น
ไม่ได้หมายความว่านักบัญชีต้องเป็นคนตัดสินใจแทนเจ้าของธุรกิจนะคะ แต่ควรช่วยให้ข้อมูลอยู่ในรูปที่ อ่านแล้วเข้าใจ และนำไปใช้คิดต่อได้
ถ้าอยากดูต่อว่าเจ้าของธุรกิจคาดหวังอะไรจากนักบัญชีมากกว่างานพื้นฐาน สามารถอ่าน ลูกค้าต้องการอะไรจากนักบัญชี? 5 เรื่องที่ควรรู้ ต่อได้ค่ะ
จ้างพนักงานบัญชี หรือใช้สำนักงานบัญชี ต่างกันอย่างไร
ไม่มีแบบไหนดีกว่ากันทุกธุรกิจค่ะ ต้องดูจากปริมาณงานและลักษณะการทำงานจริง
| รูปแบบ | เหมาะกับกรณี |
| พนักงานบัญชีภายใน | มีรายการจำนวนมาก ต้องติดตามข้อมูลทุกวัน มีเอกสารหมุนเวียนเยอะ หรือต้องประสานงานกับหลายฝ่ายในบริษัท |
| สำนักงานบัญชี | ธุรกิจยังมีรายการไม่มาก ยังไม่จำเป็นต้องมีทีมบัญชีเต็มเวลา และต้องการผู้ช่วยดูแลงานตามขอบเขตที่ตกลง |
| ใช้ทั้งสองแบบ | มีคนภายในช่วยดูเอกสารและงานประจำ ส่วนสำนักงานบัญชีหรือผู้เชี่ยวชาญช่วยดูงานบัญชี ภาษี หรือรายการที่ซับซ้อนกว่า |
ถ้าเป็นธุรกิจขนาดเล็ก การใช้สำนักงานบัญชีอาจช่วยลดภาระการมีทีมเต็มเวลาได้ แต่ควรคุยขอบเขตงานให้ชัดตั้งแต่ต้นค่ะ เช่น ใครรวบรวมเอกสาร ใครยื่นภาษี ใครตามข้อมูลที่ขาด และเจ้าของจะได้รับรายงานอะไรบ้าง
ส่วนธุรกิจที่มีรายการมากขึ้น การมีคนบัญชีอยู่ในบริษัทจะช่วยให้ตามงานประจำและแก้ปัญหาหน้างานได้เร็วกว่า
ธุรกิจโตถึงจุดไหนควรเริ่มเพิ่มคนหรือทีมบัญชี
ไม่จำเป็นต้องรอให้ธุรกิจมีรายได้ถึงตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งค่ะ เพราะแต่ละธุรกิจมีปริมาณงานและความซับซ้อนไม่เหมือนกัน สิ่งที่ควรดูมากกว่าคือ ทีมเดิมยังตามงานทันอยู่ไหม และข้อมูลบัญชียังออกได้เร็วพอสำหรับใช้บริหารธุรกิจหรือเปล่า
ลองสังเกตสัญญาณเหล่านี้ค่ะ
- เอกสารเพิ่มจนเจ้าของหรือทีมเดิมตามไม่ทัน
- ต้องใช้ข้อมูลบัญชีเร็วและถี่ขึ้น
- มีลูกหนี้ เจ้าหนี้ หรือสต๊อกจำนวนมากขึ้น
- มีหลายสาขา หรือหลายช่องทางขาย
- รายการภาษีหรือธุรกรรมเริ่มซับซ้อนขึ้น
- เจ้าของหรือทีมเดิมเสียเวลาตามงานบัญชีจนกระทบงานหลัก
ถ้าเริ่มเจอสัญญาณหลายข้อพร้อมกัน อาจถึงเวลาทบทวนแล้วค่ะว่า ควรเพิ่มคนบัญชีภายใน หรือปรับวิธีทำงานร่วมกับสำนักงานบัญชีให้ชัดขึ้น
หลายครั้งปัญหาไม่ได้อยู่ที่ขนาดธุรกิจค่ะ แต่อยู่ที่ งานโตเร็วกว่าระบบที่ใช้จัดการ ถ้าปรับคนและระบบให้ทัน จะช่วยลดงานค้างและปัญหาย้อนหลังได้มากค่ะ
สรุป ทำไมธุรกิจต้องมีนักบัญชี
ถ้าถามว่า ทำไมธุรกิจต้องมีนักบัญชี คำตอบไม่ได้มีแค่เรื่องยื่นภาษีค่ะ
นักบัญชีช่วยให้บัญชีและภาษีมีระบบ ช่วยให้เจ้าของเห็นสถานะการเงิน จัดเอกสารให้ตรวจสอบได้ เตือนสิ่งผิดปกติ และเตรียมข้อมูลไว้ใช้ตัดสินใจ
สำหรับธุรกิจขนาดเล็ก ไม่จำเป็นต้องมีพนักงานบัญชีเต็มเวลาตั้งแต่วันแรก แต่ไม่ควรรอให้ข้อมูลและเอกสารสะสมจนระบบตามไม่ทันค่ะ
FAQ ทำไมธุรกิจต้องมีนักบัญชี
1. ธุรกิจเล็กต้องจ้างนักบัญชีตั้งแต่เริ่มหรือไม่
ขึ้นอยู่กับรูปแบบกิจการค่ะ ถ้าเป็นกิจการที่กฎหมายกำหนดให้เป็นผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี ก็ต้องจัดให้มีผู้ทำบัญชีตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด ส่วนรูปแบบการจ้างจะเป็นพนักงานภายในหรือผู้ให้บริการภายนอก ต้องดูความเหมาะสมของกิจการอีกครั้ง
2. เจ้าของธุรกิจทำบัญชีเองได้ไหม
เจ้าของกิจการอาจช่วยจัดเอกสาร บันทึกข้อมูล หรือใช้โปรแกรมบางส่วนเองได้ค่ะ แต่หากกิจการอยู่ภายใต้ข้อกำหนดเรื่องผู้ทำบัญชี ผู้รับผิดชอบต้องมีคุณสมบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดด้วย
3. ธุรกิจเล็กควรจ้างพนักงานบัญชีหรือสำนักงานบัญชี
ถ้ารายการยังไม่มากและไม่จำเป็นต้องมีคนดูข้อมูลทุกวัน สำนักงานบัญชีอาจเพียงพอค่ะ แต่ถ้ารายการเริ่มเยอะ ต้องประสานงานหลายฝ่าย หรือจำเป็นต้องใช้ข้อมูลเร็วขึ้น การมีคนบัญชีภายในอาจเหมาะกว่า
4. มีสำนักงานบัญชีแล้ว จำเป็นต้องมีพนักงานบัญชีในบริษัทไหม
ไม่จำเป็นทุกกิจการค่ะ ธุรกิจบางแห่งมีคนภายในช่วยรวบรวมเอกสาร แล้วส่งต่อให้สำนักงานบัญชีทำงานตามขอบเขตที่ตกลงกันก็ได้
5. จะรู้ได้อย่างไรว่าถึงเวลาต้องเพิ่มทีมบัญชี
สัญญาณสำคัญคือเอกสารเริ่มตามไม่ทัน ข้อมูลออกช้า มีรายการซับซ้อนขึ้น หรือเจ้าของต้องใช้เวลาจัดการเรื่องบัญชีมากจนกระทบงานหลักของธุรกิจค่ะ
6. นักบัญชีช่วยเจ้าของธุรกิจตัดสินใจได้อย่างไร
นักบัญชีช่วยจัดข้อมูลให้เห็นรายได้ ค่าใช้จ่าย กำไร ลูกหนี้ เจ้าหนี้ เงินสด และรายการผิดปกติได้ชัดขึ้น จากนั้นเจ้าของธุรกิจจึงนำข้อมูลเหล่านี้ไปประกอบการตัดสินใจได้ค่ะ
อยากเข้าใจตัวเลขธุรกิจ และคุยกับนักบัญชีได้ง่ายขึ้น?
เจ้าของกิจการไม่จำเป็นต้องทำบัญชีเองทุกขั้นตอนค่ะ แต่ถ้าเข้าใจพื้นฐานบัญชี ภาษี และรู้ว่าควรดูตัวเลขอะไร ก็จะคุยกับนักบัญชีได้ตรงขึ้น และใช้ข้อมูลของธุรกิจได้คุ้มกว่าเดิม
สามารถเลือกเรียน คอร์ส e-Learning ของ CPD Academy ตามหัวข้อบัญชี ภาษี และความรู้ที่เหมาะกับงานของคุณได้ค่ะ
ดูคอร์ส e-Learning ของ CPD Academy
