เผยแพร่ครั้งแรก: 22 ตุลาคม 2025
อัปเดตล่าสุด: 9 ธันวาคม 2025
การตรวจงานบัญชีรายเดือน เวลาพูดถึงแล้ว หลายคนในวงการเราคงนึกถึงภาพ งบกองโต ๆ เอกสารเต็มโต๊ะ เดดไลน์ใกล้เข้ามา แล้วก็ต้องค่อย ๆ ไล่เช็กทีละบัญชี
แต่ถ้าเรามองงานนี้ใหม่ ว่าเราไม่ได้เป็นแค่ “คนบันทึกตัวเลข” แต่เป็น “นักรีวิวบัญชี” ที่มีหน้าที่ตรวจความถูกต้อง และยืนยันความน่าเชื่อถือของตัวเลขมุมมองต่อการตรวจบัญชีจะเปลี่ยนไปเลยค่ะ
บทความนี้เลยอยากชวนเพื่อนนักบัญชีมาปรับมุมมอง ให้การรีวิวงบกลายเป็นงานที่มีระบบ ชัดเจน และทำซ้ำได้ทุกเดือนเลย
หลักคิดของการตรวจบัญชี จาก “นักบัญชี” สู่ “นักรีวิวบัญชี”
เวลาพูดคำว่า “นักบัญชี” ภาพที่คนส่วนใหญ่นึกถึง คือ คนที่มีหน้าที่บันทึกบัญชี เช็กเอกสาร ปิดงบให้ทันเวลา แต่ถ้าเราขยับบทบาทขึ้นมาอีกระดับ เป็น “นักรีวิวบัญชี (Reviewer)”
เป้าหมายจะไม่ใช่แค่ “ทำบัญชีให้เสร็จ” แต่คือ “ตรวจว่าตัวเลขถูกต้อง และสมเหตุสมผลหรือไม่”
CPD Academy ขอสรุปเป็นตารางเพื่อความเข้าใจง่ายๆ จากนักบัญชี สู่การเป็นนักรีวิวค่ะ
สรุปภาพนี้แบบครบ 4 หัวข้อ เปรียบเทียบ “นักบัญชี” กับ “นักรีวิวบัญชี” ดังนี้
หัวข้อที่ 1 เป้าหมาย
นักบัญชี ทำบัญชีให้ถูกต้อง + ทันเวลา
นักรีวิว ตรวจความถูกต้อง + ความสมเหตุสมผลของตัวเลข
หัวข้อที่ 2 หน้าที่
นักบัญชี ลงบัญชี เช็กเอกสาร ปิดปรับปรุง
นักรีวิว ตรวจสอบ วิเคราะห์ หาเหตุผลของความผิดปกติ
หัวข้อที่ 3 วิธีคิด
นักบัญชี ทำตามมาตรฐานและขั้นตอนที่กำหนด
นักรีวิว ตั้งคำถามกับตัวเลข ใช้ professional skepticism
หัวข้อที่ 4 ระดับการตัดสินใจ
นักบัญชี ทำตามเอกสารที่ได้รับ
นักรีวิว ตัดสินใจว่ารายการ “ผ่าน / ต้องปรับปรุง / ต้องส่งกลับให้ทีมแก้”
ในส่วนของนักรีวิวตรงนี้ คือ สิ่งที่เรียกกันว่า Professional Skepticism คือการ “สงสัยอย่างมีหลักการ” กับตัวเลขที่เห็น ไม่ใช่เพื่อจับผิดใคร แต่เพื่อหาความจริงของข้อมูลทางการเงิน งานตรวจบัญชีรายเดือนเลยไม่ใช่การทำซ้ำ ๆ ไปเดือนต่อเดือน แต่เป็นการยืนยันว่า “ข้อมูลที่บริษัทส่งให้เจ้าของกิจการ/ผู้บริหาร” สามารถเอาไปใช้ตัดสินใจได้จริงค่ะ
เช็ก 7 จุดสำคัญ ตรวจงานบัญชีรายเดือน ไม่มีพลาด
หัวใจของการตรวจบัญชีอย่างเป็นระบบ คือ ตรวจทีละมุม ไม่ใช่ไล่เปิด GL ไปเรื่อย ๆ แบบหว่านแห
โดย CPD Academy ได้สรุปมาให้ครบทุกมุม 7 จุดให้ดังนี้
1) งบทดลอง — เดบิต = เครดิต สมดุลไหม
งบทดลอง (Trial Balance) คือรายงานที่สรุปยอดคงเหลือของทุกบัญชี
โดยยอดเดบิตรวมต้องเท่ากับยอดเครดิตรวมเสมอ ตามหลักบัญชีคู่
สิ่งที่ควรเช็กอย่างน้อยคือ
- เดบิตรวม = เครดิตรวม จริงไหม
- บัญชีที่ไม่ควรมี “ยอดคงเหลือผิดด้าน” เช่น
- รายได้เดบิตคงเหลือ
- เจ้าหนี้กลายเป็นเดบิตเกินไป
- มีบัญชีใดที่ยอดคงเหลือ “ผิดปกติเทียบกับเดือนก่อน”
งบทดลองเปรียบเหมือนภาพรวมก่อนเข้าไปตรวจไปในรายละเอียด
ถ้าเละตั้งแต่ตรงนี้ แปลว่าข้างในมีอะไรให้ต้องแก้แน่นอนเลยค่ะ
2) งบฐานะการเงิน — สินทรัพย์ = หนี้สิน + ทุน
ถัดมาคือการดู งบแสดงฐานะการเงิน
เห็นภาพใหญ่ของสินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของผู้ถือหุ้นว่ามีความสัมพันธ์กันตามมาตรฐานการบัญชีหรือไม่
สิ่งที่มักใช้เป็นจุดเช็กคือ
- บัญชีเงินสด/เงินฝากธนาคาร ตรงกับ Bank Statement หรือไม่
- ลูกหนี้การค้า กับรายงานอายุลูกหนี้ (Aging) ตรงกันหรือเปล่า
- สินค้าคงเหลือ ตรงกับสต็อกที่ฝ่ายคลังรายงานไหม
- หนี้สินระยะยาว มียอดดอกเบี้ยค้างจ่ายที่สอดคล้องกับสัญญากู้
จุดนี้คือการยืนยันว่า “ยอดคงเหลือปลายเดือน” ไม่ได้เกิดมาจากการบันทึกผิดบัญชีหรือบันทึกผิดเดือน
3) งบกำไรขาดทุน — รายได้ครบ ค่าใช้จ่ายถูกเดือน
งบกำไรขาดทุนจะตอบคำถามว่า “เดือนนี้ธุรกิจมีกำไรจริงหรือไม่”
สิ่งที่เรามักใช้การเช็กแบบนี้ค่ะ
- รายได้เทียบกับเดือนก่อน มีเหตุผลไหมที่เพิ่ม/ลด
- มีค่าใช้จ่ายที่ควรรับรู้ตามการใช้งาน (เช่น เบี้ยประกัน, ค่าเช่าจ่ายล่วงหน้า) แต่บันทึกทีเดียวเมื่อจ่ายเงินหรือไม่
- มีค่าใช้จ่ายที่ผิดหมวด เช่น
- ค่าขนส่งลูกค้าไปลงเป็นค่าใช้จ่ายสำนักงาน
- ต้นทุนขายบางส่วนไปจบที่ค่าใช้จ่ายทั่วไป
ถ้าเราตรวจจุดนี้ดี จะช่วยลดเคส “GP ผิดปกติ” ที่มักเกิดจากการจัดต้นทุน–ค่าใช้จ่ายผิดหมวดได้ดีเลยนะคะ
4) ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) — ภาษีซื้อ–ขายตรงแบบ ภ.พ.30
สำหรับกิจการที่จด VAT การเช็กภาษีมูลค่าเพิ่มให้ตรงกับแบบ ภ.พ.30 เป็นเรื่องสำคัญมาก
สิ่งที่ควรทำทุกเดือน เช่น
- นำยอดภาษีขายจากรายงาน VAT ไปเทียบกับยอดขายที่ต้องเสีย VAT ใน ภ.พ.30
- ตรวจว่า ภาษีซื้อที่นำมาหัก อยู่ในเกณฑ์ที่หักได้จริง ไม่เข้าข่ายภาษีซื้อต้องห้ามตามประกาศอธิบดีฯ (เช่น รถยนต์นั่งบางประเภท ฯลฯ)
- ตรวจเดือนภาษีให้ถูกต้อง เช่น ใบกำกับออกปลายเดือน แต่เอาไปบันทึกภาษีซื้อเดือนถัดไป
ถ้าเช็กจุดนี้ดี จะลดความเสี่ยงตอนสรรพากรมาตรวจ VAT ย้อนหลังได้เยอะมากๆเลย
5) ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (WHT) — เอกสารถูกแบบ ภ.ง.ด.3/53
อีกจุดที่พลาดกันบ่อยคือภาษีหัก ณ ที่จ่าย สิ่งที่ควรตรวจคือ
- รายการค่าใช้จ่ายที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย เช่น ค่าบริการ ค่าจ้างทำของ ค่าเช่า ฯลฯ ว่ามีการหักตามอัตราถูกต้องหรือไม่
- แยกแบบให้ถูกว่าเป็น ภ.ง.ด.3 (ผู้รับเป็นบุคคลธรรมดา) หรือ ภ.ง.ด.53 (ผู้รับเป็นนิติบุคคล)
- หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายออกครบหรือยัง
ถ้าส่วนนี้พลาด ไม่ใช่แค่เรื่องเอกสาร แต่กระทบถึงการยื่นแบบภาษีด้วย แล้วถ้าเกิดผิดขึ้นมา การแก้ไขยอดภาษีนี่แหละค่ะ ที่น่าปวดหัวที่สุดเลย
6) เงินเดือน & Payroll — ตรงกับรายงานประกันสังคม
สำหรับบริษัทที่มีพนักงาน การเช็ก Payroll เป็นสิ่งที่เลี่ยงไม่ได้ เช็กง่าย ๆ เช่น
- ยอดเงินเดือนรวมในงบ = ยอดในระบบ Payroll
- ยอดเงินสมทบประกันสังคม เทียบกับแบบ สปส.1-10
- ตรวจว่ามีการบันทึก “ค่าใช้จ่ายโบนัส/OT/ค่าคอมมิชชั่น” ให้ถูกเดือนหรือไม่
จุดนี้ถ้าบันทึกผิด ไม่ใช่แค่ตัวเลขในงบเพี้ยน แต่พนักงานอาจได้รับสิทธิประโยชน์ไม่ตรงตามจริงด้วยนะคะ
7) ภาพรวมภาษี — สรุปยอดก่อนกดยื่น
สุดท้าย คือ การสรุป “ภาพรวมภาษีทั้งเดือน”
- ตรวจยอด VAT ที่ต้องชำระหรือขอคืน ตรงกับบัญชี เจ้าหนี้กรมสรรพากรไหม
- ตรวจยอด WHT ที่ต้องนำส่ง ตรงกับบัญชี ภาษีหัก ณ ที่จ่ายค้างจ่ายไหม
- เงินประกันสังคมรอนำส่ง เป็นยอดของเงินสะสม และเงินสมทบ ตรงกับบัญชี เงินประกันสังคมรอนำส่ง หรือไม่
- ถ้าเป็นสำนักงานบัญชีที่ดูแลหลายกิจการ อาจมีตารางรวมกำหนดยื่นแบบของลูกค้าแต่ละราย
การมีสรุปตรงนี้ทำให้เราเห็นว่า เดือนนี้ภาษีของลูกค้าเราได้ยื่นครบแล้วหรือไม่
และช่วยป้องกันการลืมยื่น หรือยื่นตัวเลขผิดแบบด้วยนะคะ
จาก 7 ข้อที่เราต้องโฟกัสในแต่ละเดือน ทำให้เราอาจจะจำได้ไม่หมด ลองออกแบบหรือลองทำเป็น Checklist งานตรวจสอบบัญชีรายเดือนกันไว้ดูนะคะ CPD Academy มีตัวอย่างให้ ตามภาพนี้ค่ะ
และยังมีเครื่องมือช่วยตรวจงานบัญชีรายเดือนอื่นๆ สำหรับเพื่อนๆนักบัญชีทุกท่าย อ่านเพิ่มเติมได้ที่ลิงค์นี้เลยค่ะ
ข้อผิดพลาดงานบัญชีที่พบบ่อยและเครื่องมือช่วยตรวจงานบัญชีรายเดือน
สรุป ตรวจบัญชีให้เป็นระบบ = งานนิ่งขึ้น ชีวิตง่ายขึ้น
การตรวจบัญชีรายเดือนอย่างเป็นระบบ ไม่ได้ต้องมีเทคนิคซับซ้อน หรือสูตรลับอะไรเป็นพิเศษ สิ่งที่เราต้องมี คือ Mindset ของนักรีวิวบัญชี รีวิวครอบคลุม 7 มุมสำคัญ เมื่อเราเริ่มใช้วิธีคิดแบบนี้ซ้ำ ๆ ทุกเดือน งานตรวจบัญชีจะไม่ใช่เรื่องน่าปวดหัวอีกต่อไป แต่จะกลายเป็น “ระบบรีวิว” ที่ช่วยให้ทั้งทีมทำงานได้มั่นใจขึ้น และทำให้ผู้บริหารหรือลูกค้าที่ใช้ตัวเลขจากเรา “เชื่อถือข้อมูล” ได้อย่างเต็มที่ด้วยค่ะ
ในฐานะนักบัญชีด้วยกัน หวังว่าบทความนี้จะเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือเล็ก ๆ ที่ช่วยให้เพื่อน ๆ ขยับจาก “นักบันทึกบัญชี” ไปสู่ “นักรีวิวบัญชีมืออาชีพ” ได้ชัดเจนขึ้นนะคะ
สำหรับท่านไหน อยากได้ตรวจสอบงานบัญชีได้แบบครบลูป แนะนำ
คอร์สนี้ วิธีตรวจสอบความถูกต้องของการทำบัญชีประจำเดือน สอนใช้งาน Checklist ตรวจงานบัญชีรายเดือน พร้อม Workshop จัดเต็ม
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่ Line ID : @cpdacademy
