ขั้นตอนการปิดงบการเงิน จากงบทดลองถึงงบการเงิน ทำตามลำดับอย่างไร

• Facebook
• Twitter
• Line

เผยแพร่ครั้งแรก: 13 ธันวาคม 2019
อัปเดตล่าสุด: 6 พฤศจิกายน 2026

พอเริ่มปิดงบ นักบัญชีต้องจัดการหลายเรื่องพร้อมกัน ทั้งกระทบยอด ปรับปรุงบัญชี และติดตามเอกสารที่ยังขาด หากไม่มีลำดับงานชัดเจน ก็อาจต้องย้อนกลับมาแก้เรื่องเดิมหลายรอบ

บทความนี้ CPD Academy สรุป ขั้นตอนการปิดงบการเงิน 7 ขั้นตอน ตั้งแต่เริ่มตรวจงบทดลองจนถึงจัดทำงบการเงิน พร้อมอธิบายว่าควรทำอะไรก่อน–หลัง เพื่อให้นำไปใช้กับงานปิดงบจริงได้ง่ายขึ้นค่ะ

ขั้นตอนการปิดงบการเงินคืออะไร?

ขั้นตอนการปิดงบการเงิน คือ ลำดับงานที่นักบัญชีใช้ตรวจ ปรับปรุง และสรุปข้อมูลบัญชีของทั้งรอบ ตั้งแต่งบทดลองจนได้งบการเงินที่พร้อมส่งผู้สอบบัญชี การทำตามลำดับช่วยให้ไม่ต้องย้อนกลับไปแก้งานที่ทำเสร็จแล้ว

ถ้าอยากเห็นภาพรวมของงานปิดงบทั้งหมด ทั้งการเตรียมตัว รายการตรวจสอบ และการวางไทม์ไลน์ให้ทันกำหนด สรุปไว้ใน ปิดงบการเงินอย่างถูกต้องและทันเวลา ต้องทำอะไรบ้าง? พร้อม Checklist ก่อนสรุปงบ

ก่อนเข้าขั้นที่ 1 ลองดูภาพรวมสั้น ๆ ว่าการปิดงบแต่ละขั้นต้องใช้เอกสารอะไร และต้องปรับปรุงหรือกระทบยอดตรงไหนบ้าง

ก่อนเริ่มปิดงบการเงิน ต้องเตรียมข้อมูลอะไรบ้าง?

ก่อนลงมือตรวจบัญชี ลองเช็กก่อนว่ามีข้อมูลสำคัญครบหรือยัง โดยเฉพาะเอกสารที่ต้องใช้กระทบยอดและบันทึกรายการปรับปรุง

ข้อมูลหลักที่ควรมี ได้แก่

• งบทดลองและบัญชีแยกประเภท สำหรับตรวจยอดและรายการระหว่างปี
• งบการเงินปีก่อน สำหรับเทียบยอดยกมา
• รายการเดินบัญชีธนาคาร (Bank Statement) สำหรับตรวจรายการเงินเข้าออก
• รายละเอียดลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินค้าคงเหลือ สำหรับกระทบยอด
• ทะเบียนสินทรัพย์และสัญญาสำคัญ สำหรับตรวจรายการปรับปรุง
• แบบภาษีที่ยื่นระหว่างปี สำหรับเทียบกับบัญชีภาษี

ถ้าเอกสารยังไม่ครบ สามารถเริ่มตรวจบัญชีที่มีข้อมูลพร้อมก่อนได้ ส่วนรายการที่ยังขาดให้ทำรายการติดตามไว้ จะได้ไม่ต้องย้อนกลับมาหาเอกสารซ้ำ

เอกสารแต่ละกลุ่มต้องขอจากใคร และจะรู้ได้อย่างไรว่าพร้อมใช้ มีรายละเอียดอยู่ใน ปิดงบการเงินต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง? Checklist ข้อมูลและรายละเอียดประกอบยอด

Tip จาก CPD Academy: ทำรายการเอกสารที่ยังขาด พร้อมระบุผู้รับผิดชอบและกำหนดวันที่ต้องได้รับข้อมูล จะช่วยให้ติดตามงานได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะช่วงที่ต้องปิดงบหลายบริษัทพร้อมกัน

ขั้นตอนที่ 1 ตรวจยอดยกมาและบันทึกรายการให้ครบ

เริ่มจากเทียบยอดยกมาต้นปีกับยอดปลายปีจากงบการเงินปีก่อน พร้อมเช็กว่ารายการปรับปรุงจากผู้สอบบัญชีปีก่อนบันทึกครบแล้วหรือยัง

จุดที่มักทำให้ยอดยกมาไม่ตรง คือรายการปรับปรุงที่ผู้สอบเสนอไว้แต่ยังไม่ได้บันทึก หรือมีการแก้รายการย้อนหลังในโปรแกรม ถ้าเป็นข้อผิดพลาดของงวดก่อน ให้พิจารณาวิธีแก้ไขตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่กิจการใช้

จากนั้นตรวจรายการระหว่างปีว่า

• รายการซื้อ ขาย รับเงิน และจ่ายเงินบันทึกครบหรือยัง
• มีรายการตกหล่นหรือบันทึกซ้ำหรือไม่
• บัญชีพัก (บัญชีที่ใช้พักรายการชั่วคราวระหว่างรอหาข้อมูล) ยังมีรายการค้างอยู่หรือเปล่า

ขั้นตอนที่ 2 ตรวจการตัดรอบรายการ (Cut-off) ให้อยู่ถูกงวด

รายการบันทึกครบแล้ว ก็ต้องอยู่ถูกงวดด้วย โดยเฉพาะรายการที่เกิดขึ้นใกล้วันสิ้นปี

ตัวอย่าง: บริษัทได้รับสินค้าวันที่ 29 ธันวาคม แต่ได้รับใบแจ้งหนี้วันที่ 5 มกราคม กรณีนี้ต้องตรวจเงื่อนไขการซื้อและหลักฐานการรับสินค้า เพื่อพิจารณาว่าควรบันทึกสินค้าและเจ้าหนี้ในงวดใด ไม่ใช่ดูเฉพาะวันที่ในใบแจ้งหนี้

รายการอื่นที่ต้องระวัง เช่น

• รายได้เกิดขึ้นแล้ว แต่ยังไม่ได้บันทึก
• ค่าใช้จ่ายเกิดขึ้นแล้ว แต่ยังไม่ได้ตั้งค้างจ่าย
• รับเงินล่วงหน้า แต่บันทึกเป็นรายได้ทั้งหมด
• จ่ายค่าใช้จ่ายล่วงหน้า แต่บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทั้งจำนวน

หลักสำคัญคือดูว่ารายการเกิดขึ้นเมื่อไร และควรรับรู้ตามหลักบัญชีในงวดใด หากพบว่าบันทึกผิดงวด ต้องแก้ไขก่อนสรุปยอด

ขั้นตอนที่ 3 บันทึกรายการปรับปรุงปิดบัญชี

หลังตรวจรายการระหว่างปีแล้ว ยังมีรายการที่ต้องปรับปรุงตอนสิ้นปีอีกหลายเรื่อง เช่น

• รายได้ค้างรับและรายได้รับล่วงหน้า
• ค่าใช้จ่ายค้างจ่ายและค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้า
• ค่าเสื่อมราคาและค่าตัดจำหน่าย
• ค่าเผื่อและประมาณการทางบัญชี
• การปรับมูลค่าสินค้าคงเหลือ

ตัวอย่างการคำนวณและบันทึกบัญชีของแต่ละรายการ ดูได้ใน รายการปรับปรุงปิดบัญชีที่นักบัญชีมักลืม มีอะไรบ้าง? พร้อมตัวอย่าง

แนะนำให้เปิดรายการปรับปรุงของปีก่อนมาดูประกอบ จะช่วยเตือนว่ามีรายการไหนที่ต้องตรวจอีกครั้ง แต่ต้องใช้ข้อมูลปีปัจจุบันคำนวณใหม่ ไม่ใช่นำตัวเลขเดิมมาบันทึกซ้ำ

ขั้นตอนที่ 4 กระทบยอดบัญชีกับรายละเอียดประกอบ

เมื่อบันทึกรายการปรับปรุงแล้ว ต้องตรวจว่ายอดในงบทดลองตรงกับรายละเอียดประกอบหรือไม่

ตัวอย่างบัญชีและข้อมูลที่ใช้ตรวจ ได้แก่

บัญชี	ข้อมูลที่ใช้กระทบยอด
เงินฝากธนาคาร	Bank Statement และงบกระทบยอดเงินฝากธนาคาร
ลูกหนี้ / เจ้าหนี้	รายละเอียดรายตัว
สินค้าคงเหลือ	รายงานสินค้าและผลตรวจนับ
ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์	ทะเบียนสินทรัพย์
เงินกู้ยืม	สัญญาเงินกู้และรายการชำระเงิน

ถ้ายอดไม่ตรงกัน ต้องหาสาเหตุก่อนว่าเกิดจากรายการตกหล่น บันทึกผิด หรือรายละเอียดประกอบไม่ครบ เมื่อรู้สาเหตุแล้วจึงปรับปรุงบัญชีตามข้อเท็จจริงและกระทบยอดใหม่ ไม่ควรปรับตัวเลขเพียงเพื่อให้ยอดเท่ากัน

แต่ละบัญชีต้องเทียบกับเอกสารอะไรบ้าง สรุปไว้เป็นรายบัญชีใน ปิดบัญชีสิ้นปี ต้องกระทบยอดอะไรบ้าง? Checklist รายบัญชีก่อนสรุปงบ

Tip จาก CPD Academy: ในตารางกระทบยอดควรแสดงยอดตามบัญชี ยอดตามรายละเอียด และผลต่างไว้ด้วยกัน จะช่วยให้เห็นทันทีว่าบัญชีไหนยังต้องตรวจเพิ่ม

ขั้นตอนที่ 5 ตรวจงบทดลองหลังปรับปรุง

เมื่อปรับปรุงและกระทบยอดเรียบร้อยแล้ว ให้ดึงงบทดลองชุดใหม่มาตรวจอีกครั้ง โดยเฉพาะบัญชีที่มียอดผิดปกติ

1. ยอดผิดด้าน เช่น เงินสดมียอดเครดิตผิดปกติ
2. ยอดค้างนาน เช่น ลูกหนี้หรือบัญชีพักที่ไม่มีความเคลื่อนไหว
3. ยอดเปลี่ยนแปลงมาก เช่น ค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นมากเมื่อเทียบกับปีก่อน
4. บัญชีที่ควรมียอดแต่กลับไม่มี เช่น มีสินทรัพย์ใช้งานอยู่ แต่ไม่มีค่าเสื่อมราคา

ถ้าอยากรู้ว่าบัญชีไหนควรตรวจลึกเป็นพิเศษ ดู 6 จุดเสี่ยงที่ต้องตรวจให้ชัดก่อนสรุปงบการเงิน ประกอบ

ยอดที่เปลี่ยนไปมากไม่ได้แปลว่าบันทึกผิดเสมอไป บางครั้งมาจากธุรกิจที่โตขึ้นหรือมีรายการพิเศษในปีนั้น สิ่งที่ต้องมีคือคำอธิบายที่มีเอกสารรองรับ

ขั้นตอนที่ 6 ตรวจภาษีและรายการที่เกี่ยวข้อง

ก่อนสรุปงบ ควรนำยอดบัญชีภาษีมาเทียบกับแบบที่ยื่นระหว่างปีอีกครั้ง โดยเฉพาะ

• ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ตรวจภาษีซื้อ ภาษีขาย และภาษีค้างชำระ
• ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (WHT) ตรวจภาษีหัก ณ ที่จ่ายกับแบบที่นำส่ง
• ภาษีเงินได้นิติบุคคล ตรวจรายการปรับปรุงทางภาษีและคำนวณภาษีของรอบบัญชี

สำหรับภาษีเงินได้นิติบุคคล ต้องตรวจรายการปรับปรุงทางภาษีด้วย เพราะรายจ่ายบางรายการที่บันทึกในบัญชี อาจนำมาหักเป็นรายจ่ายทางภาษีไม่ได้ตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

สามารถตรวจรายละเอียดได้จาก กรมสรรพากร เรื่องรายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี

หากพบรายการภาษีตกหล่นหรือบันทึกผิด ต้องแก้ไขบัญชีและตรวจยอดใหม่ก่อนสรุปงบ โดยพิจารณาข้อเท็จจริงของกิจการและหลักเกณฑ์ภาษีล่าสุดประกอบ

ขั้นตอนที่ 7 จัดทำงบการเงินและตรวจทานก่อนส่งต่อ

เมื่อปรับปรุงบัญชี กระทบยอด และตรวจรายการสำคัญครบแล้ว จึงนำงบทดลองชุดสุดท้ายมาจัดทำงบการเงินตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่กิจการใช้

ก่อนส่งให้ผู้ตรวจทานหรือผู้สอบบัญชี ควรเช็กว่า

• ตัวเลขในงบตรงกับงบทดลองชุดสุดท้าย
• จัดประเภทบัญชีถูกต้อง
• ตัวเลขในงบแต่ละหน้าสอดคล้องกัน
• หมายเหตุประกอบงบและรายละเอียดประกอบยอดครบถ้วน
• รายการสำคัญที่พบระหว่างปิดงบได้รับการตรวจสอบแล้ว

สำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ สามารถดูข้อกำหนดจาก มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (TFRS for NPAEs) ฉบับล่าสุด

ถ้ายังมีรายการที่ตรวจไม่เสร็จ ควรสรุปประเด็นให้ผู้ตรวจทานทราบ พร้อมระบุว่ายอดไหนยังต้องติดตาม เพราะการจัดทำงบครบทุกหน้าไม่ได้หมายความว่างบพร้อมนำส่งแล้ว

สรุปลำดับ (Flow) ขั้นตอนการปิดงบการเงิน 7 ขั้นตอน

เมื่อเห็นขั้นตอนทั้งหมดแล้ว สามารถนำมาสรุปเป็นตารางสำหรับติดตามงานปิดงบได้ดังนี้

ขั้นตอน	ข้อมูลที่ใช้	ผลลัพธ์ที่ควรได้
1. ตรวจยอดยกมาและรายการระหว่างปี	งบปีก่อน งบทดลอง บัญชีแยกประเภท	ยอดยกมาตรวจสอบแล้ว และรายการระหว่างปีบันทึกครบ
2. ตรวจ Cut-off	เอกสารซื้อขายและหลักฐานรับส่งสินค้า	รายการอยู่ถูกงวด
3. ปรับปรุงบัญชี	รายละเอียดประกอบและตารางคำนวณ	รายการปรับปรุงพร้อมหลักฐาน
4. กระทบยอด	รายละเอียดรายตัวและเอกสารประกอบ	ยอดบัญชีมีข้อมูลรองรับ
5. ตรวจงบทดลอง	งบทดลองหลังปรับปรุง	ยอดผิดปกติผ่านการตรวจ
6. ตรวจภาษี	บัญชีภาษีและแบบภาษี	ยอดภาษีและรายการที่เกี่ยวข้องได้รับการตรวจ
7. จัดทำงบการเงิน	งบทดลองชุดสุดท้าย	ร่างงบการเงินและรายละเอียดประกอบพร้อมส่งตรวจทาน

แม้จะแบ่งเป็น 7 ขั้นตอน แต่เวลาทำงานจริงอาจต้องย้อนกลับไปแก้บางรายการค่ะ สิ่งสำคัญคือแยกให้ชัดว่าบัญชีไหนตรวจเรียบร้อยแล้ว และบัญชีไหนยังต้องแก้ไข

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

อยากฝึกปิดงบจากงบทดลองจนถึงงบการเงินจริง?

รู้ลำดับงานแล้ว แต่พอลงมือทำจริงยังไม่แน่ใจว่าควรตรวจบัญชีไหนก่อน รายการไหนต้องปรับปรุง หรือจะรู้ได้อย่างไรว่างบพร้อมส่ง?

คอร์ส วิธีปิดงบการเงินอย่างถูกต้องและทันเวลา ของ CPD Academy จะช่วยให้เข้าใจขั้นตอนการตรวจบัญชี กระทบยอด ปรับปรุงรายการ และจัดทำงบการเงิน เพื่อนำไปปรับใช้กับงานจริงได้

• Facebook
• Twitter
• Line