เผยแพร่ครั้งแรก: 1 มกราคม 2026
อัปเดตล่าสุด: 27 กันยายน 2026
ผู้สอบบัญชี (CPA) ที่เพิ่งรู้ตัวว่า ชั่วโมง CPD ของปีก่อนเก็บไม่ครบ หรืออบรมครบแล้วแต่ยังไม่ได้ยื่นตามกำหนด อาจไม่แน่ใจว่าควรเริ่มแก้ไขจากตรงไหนก่อนค่ะ
สิ่งแรกที่ต้องทำความเข้าใจคือ ผู้สอบบัญชีเก็บ CPD ไม่ครบ กับ พัฒนาความรู้ครบแล้วแต่ยื่นหลักฐานไม่ทัน เป็นคนละกรณีกัน และมีขั้นตอนดำเนินการต่างกัน
บทความนี้ CPD Academy สรุปให้เข้าใจง่ายว่า แต่ละกรณีต้องแก้ไขอย่างไร ต้องเตรียมเอกสารอะไร และหากมีการลงลายมือชื่อในงบการเงินไปแล้ว มีเรื่องใดที่ควรตรวจสอบเพิ่มเติมบ้างค่ะ
ผู้สอบบัญชีต้องเก็บ CPD กี่ชั่วโมงต่อปี?
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตต้องพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพ หรือ CPD อย่างน้อย 40 ชั่วโมงต่อปี และต้องแจ้งชั่วโมงแก่สภาวิชาชีพบัญชีภายในสิ้นปี
| ประเภทชั่วโมง | จำนวนที่ต้องมี | เงื่อนไข |
| ชั่วโมง CPD ทางการ | อย่างน้อย 20 ชั่วโมง | ต้องมีบัญชีหรือสอบบัญชีอย่างน้อย 10 ชั่วโมง และจรรยาบรรณอย่างน้อย 1 ชั่วโมง |
| ชั่วโมง CPD ไม่เป็นทางการ | 20 ชั่วโมง | เก็บจากกิจกรรมตามหลักเกณฑ์ หรือใช้ชั่วโมงทางการส่วนเกินมารวมได้ |
| รวม | ไม่น้อยกว่า 40 ชั่วโมง | ต้องครบทั้งจำนวนและประเภท |
ดูรายละเอียดเพิ่มเติม อ่านต่อได้ที่ CPD บัญชีคืออะไร? ผู้สอบบัญชีเก็บ CPD กี่ชั่วโมง? สรุปเกณฑ์ 40 ชั่วโมง พร้อม Checklist
ตัวอย่าง ถ้าผู้สอบบัญชีขาดชั่วโมง CPD ต้องอบรมเพิ่มอย่างไร?
กรณีที่ผู้สอบบัญชีอบรมเก็บ CPD ไม่ครบถ้วน จะต้องอบรมเพิ่มเติมให้ครบตามจำนวนที่กำหนด
จากตัวอย่างนี้ ถ้าผู้สอบบัญชีเช็กจำนวนชั่วโมง CPD ของปีที่ผ่านมาแล้วพบว่า
| ประเภท | เกณฑ์ที่ต้องมี | มีแล้ว | ยังขาด |
| CPD ที่เป็นทางการ | 20 ชม. | 15 ชม. | 5 ชม. |
| บัญชีหรือสอบบัญชี | 10 ชม. | 8 ชม. | 2 ชม. |
| จรรยาบรรณ | 1 ชม. | 0 ชม. | 1 ชม. |
| CPD ที่ไม่เป็นทางการ | 20 ชม. | 20 ชม. | ครบ |
กรณีนี้ แม้ชั่วโมงทางการจะขาดอีก 5 ชั่วโมง แต่ไม่ได้หมายความว่าจะเลือกอบรมอะไรก็ได้อีก 5 ชั่วโมงค่ะ เพราะต้องดูด้วยว่าภายในชั่วโมงที่ขาดนั้น มีประเภทไหนที่ยังไม่ครบ
จากตัวอย่าง ใน 5 ชั่วโมงที่ต้องเก็บเพิ่ม ต้องมีอย่างน้อย
- บัญชีหรือสอบบัญชี 2 ชั่วโมง
- จรรยาบรรณ 1 ชั่วโมง
- ชั่วโมงทางการด้านอื่นอีกอย่างน้อย 2 ชั่วโมง
เมื่อรวมแล้วจึงจะทำให้ชั่วโมงทางการครบ 20 ชั่วโมง พร้อมกับทำให้บัญชีหรือสอบบัญชีและจรรยาบรรณครบตามเกณฑ์ด้วย
Tip จาก CPD Academy: ก่อนเลือกคอร์ส ลองจดสั้น ๆ ว่า “ทางการขาด 5 / บัญชีขาด 2 / จรรยาบรรณขาด 1” แล้วค่อยเลือกหลักสูตรให้ตรงกับชั่วโมงที่ขาด จะง่ายกว่าดูเฉพาะยอดรวมค่ะ
ผู้สอบบัญชีเก็บ CPD ไม่ครบ มีผลอย่างไร?
มาตรา 43 แห่งพระราชบัญญัติวิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 กำหนดให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตต้องเข้ารับการฝึกอบรมหรือเข้าร่วมประชุมสัมมนาตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนด และหากไม่ปฏิบัติตาม สภาวิชาชีพบัญชีอาจมีคำสั่งพักใช้ใบอนุญาตไว้จนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง
ดังนั้น หากพบว่า ผู้สอบบัญชีเก็บ CPD ไม่ครบ ควรรีบตรวจสอบและดำเนินการให้เรียบร้อย โดยเฉพาะกรณีที่มีการปฏิบัติงานและลงลายมือชื่อในรายงานผู้สอบบัญชีในช่วงที่ CPD มีปัญหา เพราะอาจต้องตรวจสอบข้อมูลการลงลายมือชื่อในงบการเงินของช่วงเวลาดังกล่าวประกอบด้วย
วิธีแก้ไขปัญหา ถ้าผู้สอบบัญชีเก็บ CPD ไม่ครบ?
ถัดมาเป็นเรื่องการแก้ไขปัญหาค่ะ ก่อนอื่นเลย แนะนำให้แยกให้ชัดก่อนค่ะว่าตัวเองเข้าเคสไหนใน 2 เคสนี้ ซึ่งมีวิธีในการแก้ไขปัญหาต่างกัน
| กรณี | ควรเริ่มอย่างไร |
| เก็บ CPD ครบแล้วภายในปี แต่ยื่นหลักฐานไม่ทัน | เตรียมหนังสือชี้แจง แบบ ผส.10 และหลักฐานการอบรม แล้วดำเนินการตามขั้นตอนที่กำหนด |
| เก็บ CPD ไม่ครบภายในปี | อบรมหรือพัฒนาความรู้ CPD ให้ครบตามหลักเกณฑ์ก่อน แล้วจึงเตรียมเอกสารประกอบตามที่กำหนด |
สรุปง่าย ๆ คือ ชั่วโมงครบแต่ยื่นหลักฐานไม่ทัน ให้เริ่มจากการเตรียมเอกสาร ส่วน ชั่วโมงไม่ครบภายในปี ต้องจัดการชั่วโมงที่ขาดให้ครบก่อนค่ะ สภาวิชาชีพบัญชีแยกขั้นตอนของสองกรณีนี้ไว้ต่างกัน
เก็บ CPD ครบแล้วภายในปี แต่ยื่นหลักฐานไม่ทัน ต้องทำอย่างไร?
กรณีนี้คือ ผู้สอบบัญชีพัฒนาความรู้ต่อเนื่องทางวิชาชีพประจำปีครบถ้วนภายในปีแล้ว แต่ไม่ได้ยื่นหลักฐานภายในเวลาที่กำหนดค่ะ
เอกสารหลักที่ต้องเตรียม ได้แก่
- หนังสือชี้แจงเหตุพฤติการณ์ที่จำเป็น
- แบบฟอร์มการศึกษาต่อเนื่องทางวิชาชีพของผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (ผส.10)
- หนังสือรับรองการอบรมหรือสัมมนา พร้อมลงนามรับรองสำเนาถูกต้อง
ผู้สอบบัญชีเก็บ CPD ไม่ครบภายในปี ต้องทำอย่างไร?
กรณี ผู้สอบบัญชีเก็บ CPD ไม่ครบภายในปี มี 2 เรื่องหลักที่ต้องดำเนินการ คือ จัดการชั่วโมงที่ขาดให้ครบ และเตรียมเอกสารตามขั้นตอนที่กำหนดค่ะ
1. รีบอบรมหรือพัฒนาความรู้ส่วนที่ขาดให้ครบ
เมื่อพบว่าชั่วโมง CPD ไม่ครบ ให้เช็กก่อนว่า ขาดกี่ชั่วโมงและขาดประเภทใด จากนั้นจึงเลือกอบรมหรือพัฒนาความรู้ให้ตรงกับส่วนที่ขาดค่ะ
หากเป็นการอบรมเพิ่มเติมในปีถัดไป การแจ้งชั่วโมงควรยึดตามปีที่เข้ารับการอบรมจริงตามหนังสือรับรอง ไม่ควรนำชั่วโมงที่อบรมในปีถัดไปกลับไปกรอกเป็นชั่วโมงของปีก่อนค่ะ
ก่อนเลือกคอร์ส แนะนำอ่าน วิธีตรวจสอบหลักสูตร CPD ว่าได้รับการรับรองหรือไม่ ก่อนสมัครอบรม เพื่อเช็กทั้งรหัสหลักสูตร จำนวนชั่วโมง และประเภทชั่วโมงให้ตรงกับส่วนที่ยังขาด
2. ยื่นหนังสือชี้แจงและเอกสารที่เกี่ยวข้อง
เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการกรณีนี้ ได้แก่
- หนังสือชี้แจงเหตุพฤติการณ์ที่จำเป็น
- แบบฟอร์มการศึกษาต่อเนื่องทางวิชาชีพของผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (ผส.10)
- หนังสือรับรองการอบรมหรือสัมมนา
- หนังสือมอบอำนาจ พร้อมเอกสารประกอบตามที่กำหนด
- หนังสือยินยอมให้เปิดเผยข้อมูล
สภาวิชาชีพบัญชีระบุให้ยื่นหนังสือชี้แจงและหลักฐานประกอบ ภายในหนึ่งเดือนนับจากวันที่พฤติการณ์นั้นสิ้นสุดลง และระบุด้วยว่าหนังสือมอบอำนาจกับหนังสือยินยอมให้เปิดเผยข้อมูลใช้ประกอบการตรวจสอบการลงลายมือชื่อในงบการเงินในช่วงที่ไม่ได้ยื่นหลักฐาน CPD หรือฝึกอบรมไม่ครบจำนวนชั่วโมง
ช่องทางนำส่งตามข้อมูลของสภาวิชาชีพบัญชีคือ เคาน์เตอร์สภาวิชาชีพบัญชี หรือไปรษณีย์
ถ้ามีการลงลายมือชื่อในงบการเงินไปแล้ว ต้องเช็กอะไรเพิ่ม?
จุดนี้สำคัญสำหรับผู้สอบบัญชีที่รับงานอยู่ค่ะ เพราะถ้าพบว่า ผู้สอบบัญชีเก็บ CPD ไม่ครบ ในปีก่อน และในระหว่างนี้มีการลงลายมือชื่อในงบการเงินไปแล้ว การแก้ไขไม่ได้มีเพียงเรื่องจัดการชั่วโมงที่ขาดให้ครบ
แนะนำให้เช็กพร้อมกัน 3 เรื่อง
- ชั่วโมง CPD — ขาดประเภทไหน และจัดการส่วนที่ขาดครบแล้วหรือยัง
- เอกสาร — หนังสือชี้แจง ผส.10 และเอกสารประกอบครบหรือยัง
- งบการเงินที่ลงลายมือชื่อ — ในช่วงที่ CPD มีปัญหา ได้ลงลายมือชื่อในงบการเงินของกิจการใดไว้บ้าง
เหตุผลที่ควรเช็กเรื่องการลงลายมือชื่อไปพร้อมกัน เพราะการลงลายมือชื่อรับรองงบในช่วงนั้นอาจมีปัญหาเนื่องจากสถานะของผู้สอบบัญชีอาจไม่ครบถ้วน เราควรตรวจสอบ สถานะผู้สอบบัญชีรับอนุญาตและสถานะสมาชิก ของตัวเองในระบบของสภาวิชาชีพบัญชี กรณีสถานะใบประกอบวิชาชีพมีปัญหา ควรสอบถามส่วนงานทะเบียนให้ชัดเจนว่าสามารถลงลายมือชื่อตรวจสอบบัญชีได้หรือเปล่า และมีผลกระทบต่อลูกค้าหรือไม่
วางแผนอย่างไรไม่ให้ CPD ขาดอีก?
ปัญหา CPD ขาดมักมาเจอกันตอนใกล้สิ้นปีค่ะ พอเปิดดูอีกทีถึงรู้ว่าชั่วโมงรวมใกล้ครบแล้ว แต่บัญชีหรือสอบบัญชียังขาด หรือยังไม่มีชั่วโมงจรรยาบรรณ
วิธีที่ช่วยได้คือแบ่งเช็กอย่างน้อย 2 รอบ
- กลางปี: เช็กชั่วโมงทางการและบัญชีหรือสอบบัญชี
- ไตรมาส 4: เช็กยอดรวม จรรยาบรรณ ชั่วโมงไม่เป็นทางการ รวมถึงรายการที่เรียนแล้วแต่ยังไม่ได้แจ้ง
ถ้าอบรมหลายที่ แนะนำให้ทำตารางของตัวเองไว้สักชุด จดเพียง วันที่อบรม / ชื่อหลักสูตร / ประเภทชั่วโมง / จำนวนชั่วโมง / แจ้งแล้วหรือยัง เวลามาเช็กปลายปีก็ไม่ต้องกลับไปรื้อใบรับรองทั้งหมดค่ะ
สรุป ผู้สอบบัญชี CPD ไม่ครบ ควรเริ่มจากตรงไหน?
กรณี ผู้สอบบัญชีเก็บ CPD ไม่ครบ ให้เริ่มจากแยกก่อนว่าเป็นกรณีไหนค่ะ
เก็บ CPD ครบแล้วภายในปี แต่ยื่นหลักฐานไม่ทัน ให้เตรียมหนังสือชี้แจง แบบ ผส.10 หลักฐานการอบรม และเอกสารที่เกี่ยวข้อง
ส่วนท่านที่ เก็บ CPD ไม่ครบภายในปี ให้เช็กว่าขาดชั่วโมงประเภทไหน จัดการส่วนที่ขาดให้ครบตามหลักเกณฑ์ แล้วจึงเตรียมเอกสารและดำเนินการต่อ
หากมีการลงลายมือชื่อในงบการเงินระหว่างช่วงที่ CPD มีปัญหา ควรเช็กข้อมูลการลงลายมือชื่อไปพร้อมกัน เพราะการแก้ไขต้องเปิดเผยข้อมูลให้กับสภาวิชาชีพบัญชีด้วยค่ะ
FAQ ผู้สอบบัญชีเก็บ CPD ไม่ครบแก้ไขยังไง
1. ผู้สอบบัญชีเก็บ CPD ไม่ครบ ต้องทำอย่างไร?
เริ่มจากเช็กว่าขาดชั่วโมงประเภทไหน แล้วจัดการส่วนที่ขาดให้ครบตามหลักเกณฑ์ จากนั้นเตรียมเอกสารและดำเนินการตามขั้นตอนของสภาวิชาชีพบัญชีค่ะ
2. พัฒนาความรู้ครบแล้ว แต่ยื่นหลักฐาน CPD ไม่ทัน ต้องทำอย่างไร?
ให้รวบรวมหนังสือชี้แจง แบบ ผส.10 หลักฐานการอบรม และเอกสารที่เกี่ยวข้อง แล้วดำเนินการตามขั้นตอนของสภาวิชาชีพบัญชีค่ะ
3. มี CPD ครบ 40 ชั่วโมง แต่ชั่วโมง CPD แบบทางการไม่ครบ ถือว่าครบไหม?
ยังไม่ครบค่ะ เพราะต้องครบทั้งจำนวนชั่วโมงรวมและประเภทของชั่วโมงตามหลักเกณฑ์
4. CPD รวมครบ 40 ชั่วโมง แต่ขาดจรรยาบรรณ 1 ชั่วโมง ถือว่าครบไหม?
ยังไม่ครบค่ะ เพราะภายในชั่วโมง CPD ที่เป็นทางการต้องมีเนื้อหาด้านจรรยาบรรณไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง
5. ถ้าผู้สอบอบรม CPD ไม่ครบ แก้ไขยังไง?
ให้อบรมให้ครบถ้วน และเตรียมเอกสารดังนี้ส่งมอบสภาวิชาชีพบัญชีภายใน 1 เดือนนับจากวันที่พฤติการณ์นั้นสิ้นสุดลง
– หนังสือชี้แจงเหตุพฤติการณ์ที่จำเป็น
– แบบฟอร์มการศึกษาต่อเนื่องทางวิชาชีพของผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (ผส.10)
– หนังสือรับรองการอบรมหรือสัมมนา
– หนังสือมอบอำนาจ พร้อมเอกสารประกอบตามที่กำหนด
– หนังสือยินยอมให้เปิดเผยข้อมูล
6. ถ้า CPD ไม่ครบและลงลายมือชื่อในงบการเงินไปแล้ว ต้องทำอย่างไร?
ควรจัดการเรื่องชั่วโมงและเอกสารให้เรียบร้อย พร้อมตรวจสอบรายการงบการเงินที่ลงลายมือชื่อในช่วงดังกล่าว และสอบถามสภาวิชาชีพบัญชีถึงขั้นตอนที่ต้องดำเนินการตามข้อเท็จจริงค่ะ
ยังขาดชั่วโมง CPD ของปีนี้อยู่ไหม?
หากเช็กแล้วพบว่า ปีนี้ยังเก็บ CPD ไม่ครบ 40 ชั่วโมง แนะนำให้ดูให้ชัดก่อนว่าขาดประเภทไหน แล้วค่อยเลือกคอร์สให้ตรงค่ะ
CPD Academy มีคอร์ส CPD e-Learning ทั้งด้านบัญชี ภาษี จรรยาบรรณ และหัวข้อที่ใช้กับงานจริง พร้อมรายละเอียดจำนวนและประเภทชั่วโมงของแต่ละหลักสูตร ช่วยให้เลือกเก็บชั่วโมงได้ตรงกับส่วนที่ยังขาด ดูคอร์ส CPD e-Learning ของ CPD Academy
