เผยแพร่ครั้งแรก: 31 พฤษภาคม 2022
อัปเดตล่าสุด: 30 กันยายน 2026
ทำงานบัญชีจริงไม่ได้มีแค่บันทึกรายการ ยื่นภาษี หรือปิดงบค่ะ ระหว่างทางเรายังต้องเช็กข้อมูล ตามเอกสาร ประสานงานกับคนอื่น และแก้ปัญหาที่ไม่ได้มาในรูปแบบเดิมทุกครั้ง
เพราะฉะนั้น ทักษะนักบัญชีที่ช่วยให้ทำงานได้ดี ไม่ได้มีแค่ความรู้เรื่องบัญชีหรือภาษี แต่รวมถึงการเข้าใจงาน วิเคราะห์ข้อมูล จัดระบบ ตรวจงาน และสื่อสารให้คนอื่นเข้าใจด้วยค่ะ
บทความนี้ CPD Academy สรุป 5 ทักษะที่ใช้จริงในงานบัญชี พร้อมแนวทางสำหรับคนที่ยังไม่รู้ว่าควรเริ่มพัฒนาจากตรงไหนก่อนค่ะ
ทักษะนักบัญชีสำคัญอย่างไรกับการทำงานจริง
ความรู้ทางบัญชีเป็นพื้นฐานที่ขาดไม่ได้ค่ะ แต่เวลาทำงานจริง เราไม่ได้เจอเฉพาะโจทย์ที่มีข้อมูลครบแล้วให้เลือกคำตอบที่ถูก
บางวันเอกสารมาไม่ครบ บางรายการไม่ตรงกับระบบ บางเรื่องต้องถามฝ่ายอื่นเพิ่ม หรือบางครั้งตัวเลขดูถูกต้อง แต่ถ้าไม่เข้าใจว่าธุรกิจทำงานอย่างไร ก็อาจไม่เห็นว่ามีบางอย่างผิดปกติอยู่
นักบัญชีจึงต้องใช้ทั้ง ความรู้ทางเทคนิคและทักษะการทำงานร่วมกัน แนวคิดนี้สอดคล้องกับ IES 3: Professional Skills ของ International Federation of Accountants (IFAC) ซึ่งแบ่งทักษะวิชาชีพของนักบัญชีออกเป็นหลายด้าน ทั้งการคิดวิเคราะห์ การสื่อสาร ทักษะส่วนบุคคล และการทำงานในองค์กร ควบคู่กับความรู้ทางเทคนิคค่ะ
แต่ถ้ามองในมุมงานประจำวัน เราสามารถเริ่มจาก 5 เรื่องต่อไปนี้ได้เลย
1. เข้าใจงานบัญชีและธุรกิจที่กำลังทำ
นักบัญชีไม่ควรรู้แค่ว่า “รายการนี้ลงบัญชีอะไร” แต่ควรรู้ด้วยว่า รายการนั้นเกิดขึ้นจากขั้นตอนไหนของธุรกิจ
ตัวอย่างเช่น ธุรกิจซื้อมาขายไป ควรเห็นภาพตั้งแต่ซื้อและรับสินค้า ขายและออกเอกสาร ไปจนถึงรับชำระเงินและจ่ายเจ้าหนี้ หากอยากดูภาพรวมขั้นตอนงานบัญชีของธุรกิจประเภทนี้ สามารถอ่าน ทำบัญชีธุรกิจซื้อมาขายไป ต้องเริ่มจากอะไร ต่อได้ค่ะ
พอเห็น ขั้นตอนการทำงานของธุรกิจ เราจะเชื่อมเอกสารกับตัวเลขได้ง่ายขึ้น และเวลามีรายการผิดปกติก็จับจุดได้เร็วกว่าเดิมค่ะ
เช่น ถ้ายอดสินค้าคงเหลือไม่ตรง แทนที่จะเริ่มจากการแก้ตัวเลขอย่างเดียว เราจะรู้ว่าควรกลับไปดูตั้งแต่การรับสินค้า การขาย สินค้าคืน หรือขั้นตอนบันทึกข้อมูลตรงไหนบ้าง
Tip จาก CPD Academy: ถ้าเพิ่งเริ่มงานใหม่ อย่าเพิ่งจำแค่ว่า “ต้องกดอะไรในโปรแกรม” ลองถามเพิ่มว่า รายการนี้เกิดจากอะไร และสุดท้ายตัวเลขจะไปอยู่ตรงไหน จะเข้าใจงานได้เร็วขึ้นค่ะ
2. วิเคราะห์ข้อมูลและรู้ว่าควรตรวจสอบอะไร
เวลาทำงานบัญชี เรามักเจอข้อมูลไม่ครบ ตัวเลขไม่ตรง หรือรายการที่ดูแปลกกว่าปกติค่ะ
ทักษะที่สำคัญจึงไม่ใช่การตอบได้ทุกเรื่องทันที แต่คือ รู้ว่าควรกลับไปเช็กอะไรต่อ
ตัวอย่างเช่น ถ้ายอดซื้อในระบบไม่ตรงกับเอกสารจากฝ่ายจัดซื้อ เราอาจต้องไล่ดูว่า
- ข้อมูลต้นทางมาจากไหน
- เอกสารครบหรือยัง
- รายการอยู่ถูกงวดและถูกต้องหรือไม่
- ต้องถามใครเพิ่มก่อนสรุป
วิธีคิดแบบนี้ช่วยลดการเดา และลดการแก้งานซ้ำค่ะ
ถ้ายังหาสาเหตุไม่ได้ ก็ไม่จำเป็นต้องฝืนหาคำตอบคนเดียว บางเรื่องควรยกให้หัวหน้าหรือผู้ที่มีข้อมูลมากกว่าช่วยดูต่อ
นักบัญชีที่วิเคราะห์เก่ง ไม่ใช่คนที่รู้ทุกอย่าง แต่เป็นคนที่รู้ว่าจะหาคำตอบจากตรงไหน
3. จัดระบบงานและส่งต่องานได้อย่างชัดเจน
งานบัญชีแทบไม่เคยจบที่คนเดียวค่ะ
บางงานต้องส่งให้หัวหน้าตรวจ บางข้อมูลต้องใช้ต่อในฝ่ายภาษี บางแฟ้มต้องส่งให้ผู้สอบบัญชี หรือบางช่วงอาจมีคนอื่นเข้ามารับงานแทน
เพราะฉะนั้น งานที่ดีไม่ใช่แค่ “เราทำเสร็จแล้ว” แต่คนที่รับต่อควรเข้าใจด้วยว่า
- ทำอะไรไปแล้ว
- ใช้ข้อมูลจากไหน
- ตอนนี้งานอยู่ขั้นตอนไหน
- ยังติดอะไรอยู่
- ต้องทำอะไรต่อ
เรื่องง่าย ๆ อย่างการตั้งชื่อไฟล์ให้หาเจอ เก็บเอกสารเป็นหมวด ใช้ เช็กลิสต์ หรือแยกสถานะ เสร็จแล้ว / รอข้อมูล / รอตรวจช่วยลดเวลาตามงานได้เยอะมากค่ะ
และถ้าวันหนึ่งมีคนลาหรือเปลี่ยนคนรับผิดชอบ งานก็ไม่ต้องกลับมาเริ่มนับหนึ่งใหม่ทั้งหมด
4. ตรวจงานตัวเองก่อนส่ง ลดความผิดพลาดที่ป้องกันได้
คำว่า “นักบัญชีต้องรอบคอบ” ได้ยินกันจนชินค่ะ แต่ความรอบคอบไม่ได้แปลว่าต้องจำทุกอย่างได้และห้ามผิดเลย
วิธีที่ใช้ได้จริงกว่าคือ มีขั้นตอนตรวจงานก่อนส่ง
เช่น
- เช็กวันที่และงวดบัญชี
- ดูยอดเงินกับเอกสารประกอบ
- เช็กว่าเอกสารครบหรือไม่
- กระทบยอดรายการสำคัญ
- ดูว่ายังมีรายการค้างหรือไม่
งานบางอย่างทำทุกเดือนจนรู้สึกว่าคุ้นแล้ว แต่จุดนี้เองที่ทำให้พลาดง่าย เพราะเราเริ่มทำจากความจำมากกว่าการตรวจตามขั้นตอนค่ะ
ดังนั้น ถ้ามีงานประจำที่ทำซ้ำ ลองทำเช็กลิสต์สั้น ๆ ของตัวเองไว้ จะช่วยลดข้อผิดพลาดที่ป้องกันได้มากกว่าการพยายาม “จำให้เก่งขึ้น”
5. สื่อสารเรื่องบัญชีให้คนอื่นเข้าใจ
นักบัญชีไม่ได้คุยเฉพาะกับนักบัญชีด้วยกันค่ะ
ในแต่ละวันเราอาจต้องคุยกับฝ่ายขาย ฝ่ายจัดซื้อ ฝ่ายบุคคล เจ้าของกิจการ ลูกค้า หรือผู้สอบบัญชี ซึ่งแต่ละคนเข้าใจภาษาบัญชีไม่เท่ากัน
ถ้าเราบอกแค่ว่า
“เอกสารไม่ครบค่ะ”
อีกฝ่ายอาจไม่รู้ว่าขาดอะไรและต้องทำอะไรต่อ
ลองเปลี่ยนเป็น
“รายการนี้ยังขาดใบกำกับภาษีค่ะ ตอนนี้มีแค่หลักฐานโอน รบกวนขอเอกสารจากผู้ขายเพิ่มก่อนวันที่… เพื่อให้ทันรอบปิดบัญชีนะคะ”
ข้อมูลเหมือนกัน แต่คนรับสารรู้ทันทีว่า ปัญหาคืออะไร ต้องทำอะไร และเมื่อไร
การสื่อสารที่ดีจึงไม่ใช่พูดเก่งค่ะ แต่คือ อธิบายให้คนรับสารเข้าใจและทำงานต่อได้
ทักษะนี้ยิ่งสำคัญขึ้นเมื่อนักบัญชีต้องอธิบายตัวเลขหรือช่วยเจ้าของธุรกิจมองข้อมูล หากอยากต่อยอดด้านนี้ อ่าน นักบัญชีเป็นที่ปรึกษาธุรกิจได้อย่างไร? 5 งานที่ต่อยอดจากงานบัญชี ต่อได้ค่ะ
นักบัญชีมือใหม่ควรเริ่มพัฒนาทักษะไหนก่อน
ถ้าเพิ่งเริ่มทำงาน ไม่จำเป็นต้องพยายามพัฒนาทั้ง 5 เรื่องพร้อมกันค่ะ
แนะนำให้เริ่มจาก 3 เรื่องที่ใช้แทบทุกวันก่อน
1. เข้าใจขั้นตอนงานของตัวเอง
รู้ให้ชัดว่าเอกสารมาจากไหน เราต้องทำอะไร และหลังทำเสร็จงานจะถูกส่งต่อไปที่ใคร
2. ฝึกตรวจงานก่อนส่ง
ลองทำ เช็กลิสต์ สั้น ๆ สำหรับงานประจำ เช่น วันที่ ยอดเงิน เอกสารประกอบ และรายการที่ต้องกระทบยอด
3. ฝึกถามและสื่อสารให้ชัด
ถ้าไม่แน่ใจ อย่าปล่อยงานค้างเพราะไม่กล้าถามค่ะ ลองเช็กข้อมูลที่มีอยู่ก่อน แล้วค่อยถามให้ชัดว่าเราตรวจอะไรไปแล้วและติดตรงไหน
พอ 3 เรื่องนี้เริ่มคล่อง ค่อยเพิ่มเรื่องการวิเคราะห์ข้อมูล การใช้เครื่องมือ และการเข้าใจธุรกิจให้ลึกขึ้น
ถ้าอยากดูต่อเรื่องการใช้เทคโนโลยีกับงานบัญชี สามารถอ่าน นักบัญชียุคดิจิทัลต่างจากเดิมอย่างไร? 5 ทักษะที่ควรมี ได้ค่ะ
สรุป ทักษะนักบัญชีพัฒนาได้จากงานที่ทำทุกวัน
ทักษะนักบัญชี ไม่ได้เกิดจากการเรียนครั้งเดียวแล้วจบค่ะ หลายอย่างค่อย ๆ ดีขึ้นจากงานที่ทำซ้ำ ปัญหาที่ได้เจอ และการกลับมาดูว่าแต่ละขั้นตอนมีอะไรที่ทำให้ดีขึ้นได้อีก
ทั้ง 5 เรื่องในบทนี้ ไม่ว่าจะเป็นการเข้าใจธุรกิจ วิเคราะห์ข้อมูล จัดระบบ ตรวจงาน หรือสื่อสาร ล้วนฝึกได้จากงานประจำวัน
ไม่จำเป็นต้องเก่งทุกอย่างพร้อมกันค่ะ ลองเลือกก่อนว่า ตอนนี้เรื่องไหนทำให้เราเสียเวลา แก้งานบ่อย หรือยังไม่มั่นใจ แล้วเริ่มพัฒนาจากตรงนั้น
ทำงานบัญชีให้ดีไม่จำเป็นต้องรู้ทุกเรื่องตั้งแต่แรกค่ะ แต่ควร เข้าใจงาน รู้ว่าต้องเช็กอะไร และรู้ว่าจะไปหาคำตอบจากตรงไหนเมื่อเจอปัญหา
FAQ ทักษะนักบัญชี
1. นักบัญชีควรมีทักษะอะไรบ้าง?
นอกจากความรู้ด้านบัญชีและภาษีแล้ว ควรมีทักษะด้านการวิเคราะห์ข้อมูล การจัดระบบงาน การตรวจสอบความถูกต้อง และการสื่อสารกับคนที่เกี่ยวข้องค่ะ
2. นักบัญชีมือใหม่ควรเริ่มพัฒนาทักษะไหนก่อน?
เริ่มจากเข้าใจขั้นตอนงานของตัวเอง ตรวจงานก่อนส่ง และฝึกถามหรือสื่อสารให้ชัดก่อนค่ะ เพราะเป็นพื้นฐานที่ใช้แทบทุกวัน
3. ทำงานบัญชีไม่คล่อง ควรเริ่มแก้จากตรงไหน?
ลองดูก่อนว่าติดที่ความรู้ ขั้นตอน เอกสาร หรือการสื่อสาร ถ้ารู้ว่าติดตรงไหน จะเลือกวิธีแก้ได้ง่ายกว่าการพยายามทำให้เร็วขึ้นอย่างเดียวค่ะ
4. ความรอบคอบของนักบัญชีฝึกได้ไหม?
ฝึกได้ค่ะ วิธีที่ช่วยได้มากคือทำ เช็กลิสต์ และกำหนดขั้นตอนตรวจสำหรับงานที่ทำซ้ำ แทนการพึ่งความจำเพียงอย่างเดียว
5. นักบัญชีจำเป็นต้องสื่อสารเก่งไหม?
ไม่จำเป็นต้องเป็นคนพูดเก่งค่ะ แต่ควรอธิบายข้อมูลให้คนอื่นเข้าใจ ขอข้อมูลได้ชัด และบอกได้ว่ามีปัญหาอะไร ต้องทำอะไรต่อ
6. นักบัญชีมือใหม่ต้องเก่ง Excel มากไหม?
ไม่จำเป็นต้องเก่งทุกสูตรตั้งแต่เริ่มค่ะ แต่ควรใช้ Excel หรือเครื่องมือพื้นฐานที่เกี่ยวกับงานของตัวเองให้คล่องก่อน เช่น การจัดข้อมูล การคำนวณพื้นฐาน และการตรวจสอบข้อมูล แล้วค่อยเพิ่มทักษะตามลักษณะงาน
อยากพัฒนาทักษะงานบัญชีให้คล่องขึ้น?
ถ้าอยากฝึกวิธีตรวจงานบัญชีให้เป็นระบบมากขึ้น ตั้งแต่การไล่เช็กบัญชีสำคัญ หาจุดผิดปกติ ไปจนถึงลดงานแก้ซ้ำก่อนปิดงวด สามารถเรียน คอร์สเทคนิคการตรวจงานบัญชีรายเดือน ของ CPD Academy ได้ค่ะ
เหมาะสำหรับคนที่อยากเพิ่มความมั่นใจก่อนส่งงาน และอยากมีแนวทางตรวจงานที่นำไปใช้กับงานบัญชีรายเดือนได้จริง
