งานบัญชีภาครัฐกับเอกชนต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

• Facebook
• Twitter
• Line

เผยแพร่ครั้งแรก: 18 กันยายน 2022
อัปเดตล่าสุด: 6 พฤศจิกายน 2026

หากกำลังมองหางานบัญชีใหม่ ระหว่างทำงานภาครัฐกับบริษัทเอกชน แบบไหนจะเหมาะกับเรามากกว่ากัน? บางคนสนใจเรื่องความมั่นคงและสวัสดิการ ขณะที่บางคนอยากเรียนรู้ระบบบัญชีธุรกิจและเติบโตในตำแหน่งค่ะ

งานบัญชีภาครัฐกับเอกชน มีความแตกต่างทั้งลักษณะงาน ระบบบัญชี ค่าตอบแทน และเส้นทางอาชีพ บทความนี้ CPD Academy ชวนเปรียบเทียบแต่ละด้าน พร้อมตารางสรุป เพื่อช่วยให้เลือกงานที่เหมาะกับเป้าหมายและรูปแบบการทำงานของตัวเองค่ะ

งานบัญชีภาครัฐกับเอกชนต่างกันอย่างไร

ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่ วัตถุประสงค์ขององค์กรและกรอบการทำงาน ค่ะ

งานบัญชีในส่วนราชการมุ่งสนับสนุนการบริหารงบประมาณและทรัพยากรสาธารณะให้ถูกต้อง โปร่งใส และตรวจสอบได้ ส่วนงานบัญชีเอกชนช่วยให้ธุรกิจมีข้อมูลทางการเงินสำหรับติดตามผลประกอบการ บริหารต้นทุน และตัดสินใจทางธุรกิจ

ลองดูความแตกต่างเบื้องต้นค่ะ

ประเด็น	ภาครัฐ (ส่วนราชการ)	เอกชน
เป้าหมายการทำงาน	สนับสนุนการบริหารเงินและทรัพยากรภาครัฐ	สนับสนุนการดำเนินธุรกิจ
กรอบการปฏิบัติงาน	กฎหมาย ระเบียบ และหลักเกณฑ์บัญชีภาครัฐ	มาตรฐานการรายงานทางการเงิน กฎหมายภาษี และนโยบายกิจการ
ข้อมูลสำคัญ	งบประมาณ การเบิกจ่าย และรายงานการเงิน	รายได้ ค่าใช้จ่าย ต้นทุน และฐานะการเงิน
ผู้ใช้ข้อมูล	ผู้บริหารหน่วยงาน หน่วยงานกำกับ และผู้ตรวจสอบ	ผู้บริหาร ผู้ถือหุ้น เจ้าหนี้ และผู้เกี่ยวข้อง

อย่างไรก็ตาม ภาครัฐไม่ได้มีแค่ข้าราชการ นะคะ ยังมีพนักงานราชการ ลูกจ้าง และหน่วยงานของรัฐประเภทอื่น เช่น รัฐวิสาหกิจ ซึ่งอาจใช้ระบบบัญชีและมีเงื่อนไขการจ้างแตกต่างกัน

ดังนั้น ก่อนเลือกงานควรดูให้ชัดว่าเราสนใจหน่วยงานประเภทไหน ไม่ใช่ดูเพียงว่าเป็นภาครัฐหรือเอกชนค่ะ

ลักษณะงานและระบบบัญชีที่ต้องเจอ ต่างกันตรงไหน

แม้จะเป็นงานบัญชีเหมือนกัน แต่เอกสารที่ต้องตรวจสอบ ระบบที่ใช้ และหลักเกณฑ์ในการจัดทำรายงานอาจแตกต่างกันมากค่ะ

งานบัญชีภาครัฐ

สำหรับส่วนราชการ งานที่อาจได้รับผิดชอบ เช่น

• บันทึกรายการรับ–จ่ายและตรวจสอบเอกสารเบิกจ่าย
• ตรวจสอบข้อมูลเกี่ยวกับงบประมาณและการใช้จ่ายเงิน
• กระทบยอดบัญชีและตรวจสอบสินทรัพย์
• จัดทำรายงานการเงินตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

ส่วนราชการที่อยู่ในขอบเขตการใช้งานระบบ New GFMIS Thai ต้องปฏิบัติงานผ่านระบบบริหารการเงินการคลังภาครัฐแบบอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งมีขั้นตอนและสิทธิการใช้งานตามหน้าที่

แต่ไม่ควรเข้าใจว่าทุกหน่วยงานรัฐใช้ระบบเดียวกันนะคะ เพราะรัฐวิสาหกิจและหน่วยงานรัฐบางประเภทอาจมีระบบและข้อกำหนดเฉพาะของตนเอง

หากสนใจงานบัญชีภาครัฐ สามารถศึกษามาตรฐานและแนวทางปฏิบัติทางบัญชีเพิ่มเติมจาก กรมบัญชีกลาง ซึ่งรวบรวมคู่มือและแนวทางปฏิบัติสำหรับหน่วยงานภาครัฐไว้ค่ะ

งานบัญชีเอกชน

งานบัญชีเอกชนขึ้นอยู่กับลักษณะธุรกิจและโครงสร้างฝ่ายบัญชี เช่น ธุรกิจบริการ ซื้อขายสินค้า หรือโรงงานผลิต

หน้าที่ที่อาจได้รับ ได้แก่

• บันทึกรายการซื้อขายและค่าใช้จ่าย
• กระทบยอดบัญชีและจัดทำรายละเอียดประกอบยอด
• จัดทำรายงานภาษีและเตรียมข้อมูลยื่นแบบ
• ปิดบัญชีและจัดทำงบการเงิน
• วิเคราะห์ต้นทุนหรือข้อมูลทางการเงินให้ผู้บริหาร

กิจการเอกชนต้องพิจารณามาตรฐานการรายงานทางการเงินที่เกี่ยวข้อง เช่น TFRS for NPAEs หรือ TFRS ที่ใช้กับกิจการที่มีส่วนได้เสียสาธารณะ ตามประเภทและเงื่อนไขของกิจการ โดยศึกษารายละเอียดได้จาก สภาวิชาชีพบัญชี

Tip จาก CPD Academy: ก่อนสมัครงาน ลองดูว่าตำแหน่งนั้นใช้ระบบอะไร รับผิดชอบงานส่วนไหน และมีคนช่วยตรวจทานหรือไม่ เพราะต่อให้ชื่อตำแหน่งเหมือนกัน งานจริงก็อาจต่างกันมากค่ะ

รายได้ สวัสดิการ และความมั่นคง ควรเปรียบเทียบอย่างไร

หลายคนอาจมีภาพจำว่าภาครัฐมั่นคงกว่า ส่วนเอกชนให้เงินเดือนสูงกว่า แต่ในความเป็นจริงไม่สามารถสรุปแบบนั้นได้ทุกกรณีค่ะ

รายได้และสิทธิประโยชน์ต้องดูทั้งตำแหน่ง ประสบการณ์ ประเภทการจ้าง และเงื่อนไขขององค์กร

สิ่งที่เปรียบเทียบ	ภาครัฐ	เอกชน
เงินเดือน	ตามประเภทตำแหน่งและหลักเกณฑ์ของหน่วยงาน	ตามตำแหน่ง ประสบการณ์ และนโยบายบริษัท
การปรับค่าตอบแทน	ตามหลักเกณฑ์และผลการประเมินที่เกี่ยวข้อง	ตามนโยบาย ผลงาน และสถานการณ์ธุรกิจ
สวัสดิการ	แตกต่างตามสถานะการจ้าง	แตกต่างตามเงื่อนไขของบริษัท
ความมั่นคง	ต้องดูประเภทการจ้างและระยะเวลาสัญญา	ต้องดูสถานะธุรกิจและเงื่อนไขการจ้าง

ตัวอย่างเช่น ข้าราชการพลเรือนกับพนักงานราชการอาจได้รับสิทธิประโยชน์และมีเงื่อนไขการจ้างต่างกัน จึงไม่ควรนำสวัสดิการของข้าราชการไปใช้เปรียบเทียบแทนงานภาครัฐทุกตำแหน่งค่ะ

ส่วนเอกชนบางแห่งอาจมีโบนัส ประกันสุขภาพ หรือกองทุนสำรองเลี้ยงชีพเพิ่มเติม แต่ต้องตรวจเงื่อนไขการได้รับสิทธิด้วย

ก่อนตัดสินใจ แนะนำให้เปรียบเทียบ รายได้ที่ได้รับจริง ค่าใช้จ่ายจากการทำงาน และสิทธิประโยชน์ที่ใช้ได้จริง มากกว่าดูเงินเดือนอย่างเดียวค่ะ

เส้นทางความก้าวหน้าและการประเมินผลงานต่างกันอย่างไร

อีกปัจจัยหนึ่งที่ควรดูคือ เส้นทางความก้าวหน้าในอาชีพ (Career Path) เพราะแต่ละภาคส่วนมีโครงสร้างตำแหน่งและวิธีประเมินผลงานต่างกันค่ะ

ภาครัฐ: ความก้าวหน้าตามหลักเกณฑ์ของตำแหน่ง

สำหรับข้าราชการพลเรือน ตำแหน่งประเภทวิชาการมีระดับ เช่น ปฏิบัติการ ชำนาญการ ชำนาญการพิเศษ เชี่ยวชาญ และทรงคุณวุฒิ

การขยับไปสู่ระดับที่สูงขึ้นต้องเป็นไปตามคุณสมบัติ ผลงาน และหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ไม่ได้หมายความว่าทำงานครบจำนวนปีแล้วจะเลื่อนระดับโดยอัตโนมัติ

นอกจากนี้ ระบบดังกล่าวไม่ได้ใช้แทนเส้นทางความก้าวหน้าของพนักงานราชการ ลูกจ้าง หรือพนักงานรัฐวิสาหกิจทั้งหมดค่ะ

หากสนใจสามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมจาก สำนักงาน ก.พ. เรื่องตำแหน่งประเภทวิชาการ

เอกชน: ความก้าวหน้าตามโครงสร้างและผลงาน

บริษัทเอกชนอาจมีเส้นทางตั้งแต่นักบัญชีทั่วไป นักบัญชีอาวุโส หัวหน้าบัญชี ไปจนถึงผู้จัดการฝ่ายบัญชี หรือเปิดโอกาสให้เติบโตเป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน เช่น ภาษี ต้นทุน หรือการวิเคราะห์งบการเงิน

การเติบโตอาจพิจารณาจากผลงาน ทักษะ ความรับผิดชอบ และตำแหน่งที่เปิดรับ

อย่างไรก็ตาม บริษัทที่มีโครงสร้างทีมเล็กอาจมีตำแหน่งให้เลื่อนจำกัด ขณะที่บางบริษัทเปิดโอกาสให้รับผิดชอบงานมากขึ้นโดยยังไม่เปลี่ยนชื่อตำแหน่งค่ะ

ก่อนรับงาน ลองสอบถามว่า ในอีก 3–5 ปี มีโอกาสพัฒนาทักษะหรือเติบโตในตำแหน่งอย่างไร และต้องมีคุณสมบัติหรือผลงานอะไรบ้าง เพื่อช่วยให้วางแผนเส้นทางอาชีพได้ชัดเจนขึ้นค่ะ

วิธีสมัครและการแข่งขันในการเข้าทำงานต่างกันแค่ไหน

การสมัครงานบัญชีภาครัฐกับเอกชนมีขั้นตอนต่างกัน จึงควรเตรียมตัวให้ตรงกับตำแหน่งที่สนใจค่ะ

สมัครงานบัญชีภาครัฐ

หากเป็นการสมัครเข้ารับราชการพลเรือนด้วยวิธีสอบแข่งขัน อาจเกี่ยวข้องกับการสอบและการประเมินดังนี้

• ภาค ก: วัดความรู้ความสามารถทั่วไป
• ภาค ข: วัดความรู้ความสามารถเฉพาะตำแหน่ง
• ภาค ค: ประเมินความเหมาะสมกับตำแหน่ง

ทั้งนี้ ต้องดูประกาศรับสมัครจริง เพราะวิธีการและเงื่อนไขอาจแตกต่างตามประเภทการบรรจุและหน่วยงานค่ะ

สำหรับพนักงานราชการ ลูกจ้าง หน่วยงานท้องถิ่น หรือรัฐวิสาหกิจ อาจใช้วิธีรับสมัครและคัดเลือกต่างจากระบบสอบแข่งขันของข้าราชการพลเรือน

ผู้สนใจสามารถติดตามข้อมูลการสอบภาค ก ได้จาก สำนักงาน ก.พ. และตรวจประกาศรับสมัครของหน่วยงานที่ต้องการสมัครโดยตรง

สมัครงานบัญชีเอกชน

บริษัทเอกชนมักพิจารณาเรซูเม่ ประสบการณ์ ทักษะที่ตรงกับตำแหน่ง และการสัมภาษณ์ บางแห่งอาจมีแบบทดสอบบัญชีหรือโปรแกรมที่ใช้ทำงานด้วย

สิ่งที่ควรเตรียม เช่น

• ประสบการณ์บันทึกบัญชี กระทบยอด ปิดงบ หรือจัดทำภาษี
• โปรแกรมบัญชีหรือ ERP ที่เคยใช้
• ตัวอย่างผลงานและวิธีแก้ปัญหาจากงานจริง
• ทักษะการสื่อสารและประสานงานกับทีม

ส่วนเรื่องการแข่งขัน ไม่ควรตัดสินว่าภาครัฐแข่งขันน้อยกว่าหรือเอกชนแข่งขันสูงกว่าเสมอไป เพราะขึ้นอยู่กับจำนวนตำแหน่ง ผู้สมัคร และคุณสมบัติที่แต่ละองค์กรต้องการค่ะ

สภาพแวดล้อมและรูปแบบการทำงานแบบไหนเหมาะกับเรา

ต่อให้งานตรงกับทักษะที่มี แต่ถ้ารูปแบบการทำงานไม่เหมาะกับชีวิตประจำวัน ก็อาจทำให้ทำงานได้ยากในระยะยาวค่ะ

งานในส่วนราชการอาจมีขั้นตอนการอนุมัติและระเบียบที่ต้องปฏิบัติตามหลายระดับ ส่วนเอกชนอาจมีการปรับวิธีทำงานตามความต้องการของธุรกิจ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกบริษัทจะยืดหยุ่นกว่าภาครัฐเสมอไป

ก่อนตัดสินใจ ลองเช็ก 4 เรื่องนี้

1. รูปแบบงาน: ชอบงานที่มีขั้นตอนชัดเจน หรือสนใจงานที่ต้องปรับตามลักษณะธุรกิจ
2. หัวหน้าและทีม: มีการแบ่งหน้าที่และตรวจทานงานเหมาะสมหรือไม่
3. เวลาทำงาน: มีช่วงเร่งด่วนเมื่อไร เช่น ปิดงบ ปิดปีงบประมาณ หรือจัดทำรายงาน
4. การพัฒนาทักษะ: มีโอกาสอบรม เรียนรู้ระบบใหม่ หรือรับผิดชอบงานที่ท้าทายขึ้นหรือไม่

ตัวอย่างเช่น นักบัญชีที่ชอบงานตรวจสอบเอกสารและศึกษาระเบียบ อาจสนใจงานบัญชีในส่วนราชการ ขณะที่คนที่อยากวิเคราะห์ต้นทุนหรือข้อมูลผลประกอบการ อาจสนใจตำแหน่งในบริษัทเอกชน

แต่สุดท้ายต้องดูหน้าที่จริงของตำแหน่งประกอบด้วยค่ะ

หากอยากประเมินปัจจัยด้านหัวหน้า ทีม และรูปแบบการทำงานเพิ่มเติม สามารถอ่าน เลือกบริษัททำงานอย่างไรให้เหมาะกับตัวเองและเส้นทางอาชีพ ได้ค่ะ

นักบัญชีแบบไหนเหมาะกับภาครัฐ และแบบไหนเหมาะกับเอกชน

เมื่อเห็นความแตกต่างของทั้งสองทางแล้ว ลองกลับมาดูค่ะว่าเราสนใจเรียนรู้งานแบบไหน และอยากพัฒนาตัวเองไปทางใด

งานบัญชีภาครัฐอาจเหมาะกับคนที่

• สนใจงานงบประมาณและการบริหารการเงินการคลัง
• ชอบศึกษาระเบียบ หลักเกณฑ์ และขั้นตอนที่เกี่ยวข้อง
• อยากพัฒนาความเชี่ยวชาญด้านบัญชีและระบบการเงินภาครัฐ
• พร้อมเตรียมตัวตามเกณฑ์การรับสมัครของตำแหน่ง

งานบัญชีเอกชนอาจเหมาะกับคนที่

• สนใจรายได้ ต้นทุน และผลประกอบการของธุรกิจ
• อยากเรียนรู้ระบบบัญชีของธุรกิจประเภทต่าง ๆ
• สนใจงานภาษี การวิเคราะห์งบ หรือการบริหารทีมบัญชี
• พร้อมพัฒนาทักษะตามบทบาทและความต้องการขององค์กร

ไม่จำเป็นต้องมีลักษณะตรงกับข้อใดข้อหนึ่งทั้งหมดนะคะ คนที่ชอบทำงานเป็นระบบก็ทำงานเอกชนได้ดี และคนที่ชอบเรียนรู้สิ่งใหม่ก็สามารถเติบโตในภาครัฐได้เช่นกัน

สิ่งสำคัญกว่าการแบ่งว่าตัวเองเหมาะกับภาครัฐหรือเอกชน คือการเลือกตำแหน่งที่ได้ใช้ทักษะและเรียนรู้งานตามเป้าหมายที่ต้องการค่ะ

ตารางเปรียบเทียบก่อนตัดสินใจเลือกเส้นทาง

หากยังลังเลระหว่างสองทางเลือก ลองใช้ตารางนี้เปรียบเทียบข้อมูลจากตำแหน่งที่สนใจจริง ๆ ก่อนสมัครหรือรับข้อเสนองานค่ะ เพราะแม้จะอยู่ในภาคส่วนเดียวกัน แต่รายละเอียดงานและเงื่อนไขการจ้างก็อาจแตกต่างกันได้

สิ่งที่ต้องเช็ก	ภาครัฐ	เอกชน
ประเภทองค์กร	ส่วนราชการหรือหน่วยงานรัฐประเภทใด	บริษัทประเภทไหน ทำธุรกิจอะไร
สถานะการจ้าง	ข้าราชการ พนักงานราชการ หรือรูปแบบอื่น	พนักงานประจำหรือสัญญาจ้าง
ระบบบัญชี	ใช้หลักเกณฑ์และระบบบัญชีอะไร	ใช้มาตรฐานและโปรแกรมบัญชีอะไร
หน้าที่จริง	รับผิดชอบงานบัญชีด้านใด	รับผิดชอบงานบัญชีส่วนไหน
รายได้และสวัสดิการ	เงินเดือน สิทธิประโยชน์ และเงื่อนไขตามสถานะการจ้าง	เงินเดือน โบนัส และสวัสดิการตามเงื่อนไข
ความก้าวหน้า	เกณฑ์เลื่อนระดับ การประเมินผลงาน และโอกาสเติบโต	โครงสร้างตำแหน่ง ผลงาน และโอกาสเติบโต
วิธีสมัคร	ต้องสอบหรือผ่านการคัดเลือกอย่างไร	ต้องสัมภาษณ์หรือทดสอบอะไรบ้าง
รูปแบบการทำงาน	เวลางาน สถานที่ และช่วงงานเร่ง	เวลางาน ความยืดหยุ่น และช่วงงานเร่ง

Tip จาก CPD Academy: ลองเลือก 3 ปัจจัยที่สำคัญกับตัวเองที่สุด เช่น โอกาสเรียนรู้ สวัสดิการ และรูปแบบการทำงาน แล้วหาข้อมูลจากประกาศรับสมัครหรือผู้สัมภาษณ์ก่อนตัดสินใจค่ะ

สรุป: งานบัญชีภาครัฐกับเอกชนไม่มีทางเลือกไหนดีที่สุดสำหรับทุกคนค่ะ เพราะต่างมีระบบงานและโอกาสเติบโตของตัวเอง การตัดสินใจจึงควรดูประเภทการจ้าง หน้าที่จริง และสิ่งที่เราต้องการพัฒนาในระยะยาวประกอบกัน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับงานบัญชีภาครัฐกับเอกชน

อยากพัฒนาทักษะบัญชีให้พร้อมก่อนเลือกเส้นทางอาชีพ?

ไม่ว่าจะสนใจงานภาครัฐหรือเอกชน ความเข้าใจพื้นฐานบัญชี การตรวจสอบรายการ และการอ่านข้อมูลทางการเงิน ล้วนเป็นทักษะที่นำไปต่อยอดได้ค่ะ

หากต้องการพัฒนาความรู้เพิ่มเติม สามารถดู หลักสูตรบัญชีและการเงินของ CPD Academy และเลือกเนื้อหาที่ตรงกับงานที่สนใจได้ค่ะ

สำหรับคนที่สนใจงานบัญชีภาครัฐโดยเฉพาะ ควรศึกษามาตรฐานบัญชีภาครัฐและระเบียบของหน่วยงานเพิ่มเติม เพราะหลักสูตรที่เน้นบัญชีธุรกิจเอกชนอาจไม่ได้ครอบคลุมข้อกำหนดเฉพาะเหล่านี้ค่ะ

• Facebook
• Twitter
• Line