ความรู้บัญชี

สรุป! เรื่องควรรู้ บัญชีสินค้าคงเหลือ

สรุป! เรื่องควรรู้ บัญชีสินค้าคงเหลือ

บัญชีสินค้าคงเหลือ เป็นบัญชีที่ไม่ว่าจะเป็นผู้บริหาร ผู้ตรวจสอบบัญชี หรือผู้ใช้งบการเงินท่านอื่นๆ จะเพ่งเล็งมาที่บัญชีนี้ก่อนเลยว่ามูลค่าที่แสดงไว้ มีมูลค่าเท่าไหร่และมีสินค้าชนิดใดบ้าง แต่เรื่องที่ยากสำหรับบัญชีสินค้านั้นน่าจะเป็นเรื่องของการบันทึกบัญชีตามมาตรฐานรายงานทางการเงิน เพราะในประเทศไทยมีมาตรฐาน 2 ชุด แล้วกิจการจะต้องเลือกใช้มาตรฐานชุดไหน รวมไปถึงกระบวนการวัดมูลค่า คำนวณต้นทุนสินค้า จัดทำรายงานต่างๆ เรื่องที่นักบัญชีควรรู้ มีอะไรบ้าง ไปดูกันค่ะ

1.สินค้าคงเหลือ คืออะไร

สินค้าคงเหลือ คือ สินทรัพย์หมุนเวียนที่ถือไว้เพื่อขายหรือผลิตหรือให้บริการ หรือ สินทรัพย์ที่ถือไว้/ระหว่างผลิต/วัตถุดิบเพื่อผลิตและขาย เป็นสินทรัพย์ซึ่งมีลักษณะใดลักษณะหนึ่งดังต่อไปนี้

  • ถือไว้เพื่อขายตามลักษณะการประกอบธุรกิจตามปกติของกิจการ (Finished Goods : FG)
  • อยู่ในระหว่างกระบวนการผลิตเพื่อให้เป็นสินค้าสำเร็จรูปเพื่อขาย (Work in process : WIP)
  • อยู่ในรูปของวัตถุดิบ หรือ วัสดุที่มีไว้เพื่อใช้ในกระบวณการผลิตสินค้า หรือ ให้บริการ (Raw Materials : RM)
  • ต้นทุนงานให้บริการส่วนที่กิจการยังไม่ได้รับรู้เป็นรายได้

2. มาตรฐานการบัญชี  ฉบับ 2 vs NPAES ใครใช้ชุดไหน?

เคยสงสัยกันไหมคะ ทำไมมาตราฐานการบัญชีถึงมีกล่าวถึง บัญชีสินค้าคงเหลือ ไว้สองมาตราฐาน แล้วผู้ใช้ต้องเลือกใช้อย่างไร ทุกคนคงอยากรู้แล้วใช่ไหมว่าเราต้องใช้มาตรฐานการบัญชีชุดไหนกันนะ

มาตรฐานการบัญชี  ฉบับที่ 2 TFRS for NPAEs บทที่ 8
1. กิจการที่มีตราสารทุนหรือตราสารหนี้ของกิจการ ซึ่งมีการซื้อขายต่อประชาชน
2. กิจการที่ดําเนินธุรกิจหลักในการดูแลสินทรัพย์ของกลุ่มบุคคลภายนอกในวงกว้าง เช่น สถาบันการเงิน บริษัทประกันชีวิต บริษัทประกันวินาศภัย บริษัทหลักทรัพย์ กองทุนรวม เป็นต้น
3. บริษัทมหาชน ตามกฎหมายว่าด้วยบริษัทมหาชน
4. กิจการอื่นที่จะกําหนดเพิ่มเติม
กิจการที่ไม่ใช่กิจการมีส่วนได้เสียสาธารณะ 4 ข้อด้านซ้าย

ยกตัวอย่างง่ายๆ บริษัท ซีพีดี จำกัด ดำเนินกิจการเกี่ยวขายอะไหล่รถยนต์ ซึ่งมีผู้ถือหุ้นเป็น นายเอ(พ่อ) นางบี(แม่) นางสาวซี(ลูก) จดทะเบียนกิจการในรูปแบบของบริษัท มีอะไหล่ที่ซื้อมาพร้อมขายอยู่ในคลังสินค้า จะต้องใช้มาตรฐานการบัญชีเกี่ยวกับสินค้าฉบับไหน?
จากตัวอย่างดังกล่าว 1. บริษัทดำเนินกิจการเกี่ยวกับการขายอะไหล่ 2. ผู้ถือหุ้นก็มีเพียง 3 คนเท่านั้น และจดทะเบียนในรูปแบบของบริษัท เพียง 2 ข้อนี้ ก็สามารถตอบได้แล้วว่า ควรเลือกใช้ TFRS for NPAEs บทที่ 8 ค่ะ

3. การรับรู้ต้นทุนสินค้า

มาตรฐานรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ กล่าวถึง การวัดมูลค่าเริ่มแรก (ราคาทุน) ไว้ดังนี้ค่ะ

ต้นทุนของสินค้าจะประกอบไปด้วย

1. ต้นทุนทั้งหมดในการซื้อราคาซื้อ, ส่วนลดการค้า, ค่าขนส่งเข้า, อากรขาเข้าและภาษีอื่นที่ขอคืนไม่ได้
2. ต้นทุนแปลงสภาพค่าแรงงานทางตรง, ค่าใช้จ่ายการผลิตคงที่, และค่าใช้จ่ายการผลิตผันแปร
3. ต้นทุนอื่นๆ เพื่อให้สินค้านั้นอยู่ในสถานที่และอยู่ในสภาพที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน พร้อมขาย

4. การวัดมูลค่าสินค้า

ในส่วนของบัญชีฝั่งสินทรัพย์นั้น บัญชีสินทรัพย์ไม่ควรแสดงมูลค่าตามบัญชีที่สูงกว่ามูลค่าสุทธิที่จะได้รับจากการขายหรือประโยชน์ที่จะได้รับจากการใช้ ดังนั้น ณ วันสิ้นรอบระยะเวลารายงาน บัญชีสินค้าจึงควรแสดงด้วย

สินค้าคงเหลือต้องวัดมูลค่าด้วยราคาทุนหรือมูลค่าสุทธิที่จะได้รับ แล้วแต่มูลค่าใดจะต่ำกว่า

มาตรฐานรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ

5. การบันทึกบัญชีสินค้า

การบันทึกบัญชีสินค้า สามารถบันทึกได้ 2 แบบ คือ การบันทึกบัญชีสินค้าแบบต่อเนื่อง (Perpetual) และ วิธีการบันทึกบัญชีสินค้าแบบสิ้นงวด (Periodic)

5.1 วิธีการบันทึกบัญชีสินค้าแบบต่อเนื่อง (Perpetual)

มีลักษณะดังนี้ จะบันทึกบัญชีทุกครั้งที่มีการซื้อหรือขายสินค้า โดยจะลงรายการบัญชีสินค้าคง ซึ่งเป็นบัญชีคุมยอดในการบันทึกรายการเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวกับสินค้าทุกครั้ง

5.2 วิธีการบันทึกบัญชีสินค้าแบบสิ้นงวด (Periodic)

มีลักษณะดังนี้ จะใช้บัญชีซื้อเป็นบัญชีคุมยอดในการซื้อสินค้า แต่ถ้าเกิดรายการขาย จะไม่บันทึกบัญชีต้นทุนสินค้าขาย ทำให้บัญชีสินค้าที่ยกมาต้นงวด ไม่มีการเปลี่ยนแปลงไป กิจการต้องทำการบันทึกปิดบัญชีซื้อ และคำนวณต้นทุนขาย ตามรอบสิ้นรอบระยะเวลารายงาน หรือตามกำหนดของรอบปิดบัญชี

6. รายงานสินค้า

สินค้าคงต้องมีการจัดทำรายงานสินค้าเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการวัดมูลค่าของสินค้าทั้งทางด้านราคาและทางด้านปริมาณ การจัดทำรายการประกอบเป็นสิ่งสำคัญของการคำนวณหาราคาทุน หรือว่ามูลค่าที่จะแสดงในงบการเงินเลยนะคะ เราไปดูกันว่ารายงานต้องจัดทำอะไรบ้าง

สรุปรายงานสินค้า
สรุปรายงานสินค้า

6.1 รายงานสินค้า

รายงานพื้นฐานที่ทุกกิจการต้องมี ช่วยบอกถึง ณ วันสิ้นเดือน กิจการมีสินค้าเหลืออะไรบ้าง และมีมูลค่าเท่าไร
เป็นรายงานที่แสดงถึงทางด้านราคาทุนและทางด้านปริมาณของสินค้า รายงานนี้จะต้องสัมพันธ์กับงบการเงินได้

6.2 รายงานเคลื่อนไหวสินค้า

รายงานที่แสดงรายการสินค้า ”เข้า-ออก” ของสินค้า เป็นจำนวนและมูลค่าเท่าใด ด้วยเอกสารอะไรบ้าง แต่รายงานเคลื่อนไหวสินค้า จะบอกเป็นรายการหนึ่งเท่านั้น แต่ว่ารายงานเคลื่อนไหวสินค้า มีข้อดีเป็นอย่างมากคือ เมื่อเราพบความผิดปกติหรือพบผลต่างระหว่างสินค้าจริงและรายงานสินค้า ก็จะสามารถมาย้อนดูเพื่อตรวจสอบในรายงานเคลื่อนไหวสินค้าได้ทันที และหาสาเหตุได้ทันเวลาค่ะ ถ้าหากข้อมูลและเอกสารถูกจัดเก็บไว้อย่างเรียบร้อยและค้นหาสะดวก

6.3 รายงานตรวจนับสินค้า

รายงานที่ช่วยให้กิจการตรวจสอบได้ว่า สินค้าที่มีอยู่ในสต็อกกับสินค้าที่นับได้จริงต่างกันมากน้อยเพียงใด ถ้าเกิดมีผลต่างจะเป็นข้อบ่งชี้เลยว่ามีความผิดปกติของบัญชีสินค้า จนต้องนำไปสู่การติดตามสาเหตุที่เกิดขึ้นว่าเกิดจากอะไร และการติดตามสาเหตุที่เกิดขึ้นนั้น เราก็ใช้รายงานที่เรามีข้อมูลอยู่แล้ว นั่นก็คือ รายงานเคลื่อนไหวสินค้า ในหัวข้อ 6.2 นั่นเองค่ะ

7. งบการเงินที่เกี่ยวข้อง

เราไปดูกันค่ะ ว่าบัญชีสินค้าคงเหลือนี้จะแสดงอยู่ตรงไหนในงบการเงินบ้าง

7.1. งบแสดงฐานะการเงิน

บัญชีสินค้าคงเหลือจะจัดอยู่ในหมวดของสินทรัพย์
หมวดของสินทรัพย์ก็จะแบ่งเป็น สินทรัพย์หมุนเวียน และสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน
ด้วยลักษณะของสินค้า เป็นบัญชีสินค้าที่มีไว้เพื่อขาย อยู่ภายใต้แนวคิดที่ว่า สินค้าจะถูกนำขายออกได้ภายใน 1 ปี เพราะฉะนั้นจึงถูกจัดอยู่ที่สินทรัพย์หมุนเวียน ตามภาพประกอบค่ะ

งบแสดงฐานะการเงิน
งบแสดงฐานะการเงิน

7.2 งบกำไรขาดทุน

บัญชีสินค้าคงเหลือ เมื่อขายสินค้าได้แล้ว รายได้เกิดขึ้นแล้วทำให้สินค้าต้องเปลี่ยนสถานะ จากที่อยู่บัญชีฝั่งสินทรัพย์ต้องเปลี่ยนเป็นบัญชีฝั่งต้นทุนขาย อยู่ในหมวดของค่าใช้จ่ายในกำไรขาดทุน เพื่อให้สอดคล้องกับรายได้ที่เกิดขึ้น

งบกำไรขาดทุน
งบกำไรขาดทุน

7.3. หมายเหตุประกอบงบการเงิน

หมายเหตุประกอบงบการเงิน คือ รายงานที่แสดงรายละเอียดเพิ่มเติมจากงบการเงิน เช่น นโยบายการทำบัญชี ข้อมูลเพิ่มเติมที่ไม่ได้แสดงอยู่ในงบการเงิน เช่น สินทรัพย์ที่นำไปเป็นหลักประกัน หรืออัตราดอกเบี้ย เป็นต้น

หมายเหตุประกอบงบการเงิน
หมายเหตุประกอบงบการเงิน

8. วิธีจัดการสินค้า

สินค้าในประเภทธุรกิจ ผลิต ซื้อมาขายไป มักจะมีบัญชีสินค้า อยู่เป็นจำนวนมาก ยิ่งเป็นประเภทธุรกิจผลิตด้วยแล้ว ต้องมีหลายขึ้นตอนในการผลิต ปัญหาหนึ่งที่เป็นเรื่องปวดหัวสำหรับผู้บริหาร นักบัญชี ฝ่ายคลังสินค้า ก็คือ สินค้าที่ต้องถุกจัดการอย่างดี เนื่องจากเป็นสินค้าที่นอกจากจะต้องหมุนเวียนเพื่อก่อให้เกิดรายได้แล้ว จะต้องแสดงรายงานให้ถูกต้องทั้งด้านราคาและปริมาณอีกด้วย และจะมีวิธีจัดการสินค้าอย่างไรบ้างมาดูกันค่ะ

  • จัดเก็บเอกสารและข้อมูล

ข้อมูล หลักฐานหรือเอกสารที่ได้มา ก็ต้องจัดเก็บให้เป็นระเบียบ เพราะว่าไม่ใช่แค่ใช้บันทึกบัญชีครั้งเดียวนะคะ เรายังต้องเผื่อว่า เอกสารใบไหนที่จะโดนสุ่มตรวจสอบอีก เพราะฉะนั้น การจัดเก็บจะต้องสะดวกต่อการค้นหาด้วย โดยดารจัดหมวดหมู่แฟ้ม และเรียงลำดับเลขที่เอกสาร หรือเรียงตามวันที่ ก็จะสะดวกต่อการค้นหาค่ะ

  • จัดทำรายงานสินค้า

กิจการที่มีการทำรายงานต่างๆอยู่เป็นประจำ ก็เพื่อประกอบการตัดสินใจ หาสาเหตุหรือตรวจสอบแนวคิด หรือช่วยในการตัดสินใจ ปรับปรุง เปลี่ยนแปลงในการปฏิบัติงาน และการที่จะจัดการสินค้าให้ปัง ก็ต้องจัดทำรายงานแช่นกันค่ะ

รายงานสินค้า ที่ต้องจัดทำก็จะเป็นตามหัวข้อที่ 6. รายงานสินค้าเลยนะคะ ถ้าทำ 3 รายงานนี้ จัดการสินค้าดีแน่นอน

  • ตรวจนับสินค้า

การตรวจนับสินค้า คือสิ่งที่ต้องทำเป็นประจำทุกปีอยู่แล้ว ในรอบของการปิดงบการเงิน เนื่องจากการตรวจสอบบัญชีประจำปี หากว่าเรามีบัญชีสินค้า ผู้สอบบัญชีอาจจะต้องขอสุ่มตรวจสินค้า ว่ามีอยู่จริงหรือไม่ แต่นักบัญชีอย่างเราก็ต้องนับก่อน 100% เพื่อจัดทำรายงานสินค้าได้อย่างมั่นใจ ว่าจำนวนสต๊อกแสดงในรายงานได้อย่างถูกต้องแล้ว

  • วางระบบควบคุมภายใน

เครื่องมือในการบริหารงานที่ถูกนำมาใช้กันอย่างแพร่หลายในกิจการ ก็คือ ระบบควบคุมภายใน นั่นเองค่ะ เพราะเป็นตัวกำหนดในการปฏิบัติงานในขั้นตอนต่าง ๆ ให้เป็นไปอย่างมีระบบ ถูกต้อง และให้เป็นไปตามระเบียบ ข้อบังคับหรือกฏหมายที่เกี่ยวข้อง

เป็นอย่างไรกันบ้างคะเพื่อนๆ เรื่องที่กล่าวมาทั้งหมดของสินค้า ที่เราต้องรู้เรื่องนี้ก็เพราะว่า การรับรู้ การวัดมูลค่า การบันทึกบัญชี การคำนวณหามูลค่า หรือแม้แต่มาตรฐานมีกล่าวถึง 2 ฉบับเราต้องเลือกฉบับไหนดี เป็นสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวเรามากๆ ตอนที่เราปฏิบัติงาน ยิ่งถ้าเป็นสินทรัพย์ที่มีมูลค่าสูงๆ ยิ่งต้องปฏิบัติให้ถูกต้องตรงตามมาตรฐานที่กำหนด เพื่อแสดงตัวเลขในงบการเงินที่ถูกต้องที่สุดนะคะ

อบรมบัญชีเก็บชั่วโมง CPD ออนไลน์ง่ายๆ ได้ที่บ้าน

Line: @cpdacademy หรือ https://lin.ee/36U1ks0Y

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

ตั้งค่าความเป็นส่วนตัว

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยอมรับทั้งหมด
จัดการความเป็นส่วนตัว
  • เปิดใช้งานตลอด

บันทึกการตั้งค่า